ABSTRACT The aim of this research work, which consists of seven parts, is to determine the architectural design criteria in tourism buildings, considering the accessibility for the disabled people. In the introduction, the purpose, content and the methodology of the research work is described briefly, The disability concept is described in the second part which is titled people with disabilities. Then disability types, cause of disabilites, disabled population ratios and legal considerations for people with disabilities in Turkey and in the world are explained. In the third part, A description of tourism, types of tourism and features of tourism buildings are covered. Additionaly, participation opportunities and obstruction factors for the disabled people are studied. Samples from developed countries and the body of the current law for tourism in Turkey are also studied in this part. In the fourth part, tools and accessories used by disabled people and their dimensions and the general design criteria for the disabled people are evaluated. In the fifth part, Architectural design criteria in tourism buildings for the disabled people, outdoor settings, building entrances, circulation areas, accessible guestrooms designed for the disabled people in accomodation facilities and indoor shared areas are scrutinized. A field study has been performed within this research work aiming to discover appropriateness of accessibility of existing accomodation facilities in Turkey. The survey is carried out in ten five-star hotels in Istanbul, that involves outdoor settings, building entrances, circulation areas, accessible guestrooms designed for the disabled people. The results of the survey are displayed in the sixth part. In conclusions and suggestions part, a general evalutaion is made according to information collected from the field study and diffrerent solution suggestions are discussed. Keywords: Tourism buildings, disabled people, design criteria for the disabled people, tourism for disabled people, hotels, xiu.

ÖZET Yedi bölümden oluşan araştırmanın amacı, turizm yapılarının özürlü insanlar için ulaşılabilir olmasını sağlayacak mimari tasarım kriterlerinin belirlenmesidir. Giriş bölümünde konunun genel tanımı yapılmakta, araştırmanın amacı, kapsamı ve yönteminden kısaca bahsedilmektedir. Özürlüler başlıklı ikinci bölümde önce, özürlülük tanımının genel çerçevesi çizilmekte, arından özürlülük türleri, özürlü olma nedenleri, özürlü nüfusu oranlan ile Dünya' daki ve Türkiye'deki özürlülere yönelik yasal düzenlemelerden söz edilmektedir. Üçüncü bölümde ise turizm tanımı, turizm türleri ile turizm tesislerinin özellikleri üzerinde durulmaktadır. Ayrıca özürlülerin turizme katılım olanakları ile engelleyen faktörler, Dünya' daki gelişmiş ülkelerden örnekler ile Türkiye'deki turizm mevzuatı bu bölüm kapsamında incelenmektedir. Özürlü kişilerin kullandıkları yardımcı gereçler ve boyutları ile özürlüler için genel tasarım kriterleri dördüncü bölüm içersinde değerlendirilmektedir. Beşinci bölümde ise turizm yapılarındaki özürlülere yönelik mimari tasarım kriterleri, bina yakın çevresi, bina girişleri ve sirkülasyon alanları, konaklama tesislerindeki özürlülerin kullanımına uygun olarak düzenlenmiş yatak odaları ile bina içi ortak kullanım alanları şeklinde dört alt başlık altında irdelenmektedir. Bu araştırma kapsamında Türkiye'deki mevcut konaklama tesislerinin özürlülere uygunluğu tespit etmeyi amaçlayan bir alan çalışması yapılmıştır. İstanbul'daki on adet beş yıldızlı otel, otellerin yakın çevresini, girişleri, sirkülasyon alanlarını ve özürlüler için düzenlenmiş olan yatak odalarını kapsayacak şekilde incelenmiştir. Altıncı bölümde araştırma sonucu elde edilen sonuçlar aktarılmaktadır. Sonuçlar ve öneriler başlıklı son bölümde alan çalışmasından da elde edilen veriler ışığında genel bir değerlendirme yapılmakta ve çeşitli çözüm önerileri dile getirilmektedir. Anahtar kelimeler: Turizm yapılan, özürlüler, özürlüler için tasanm kriterleri, özürlüler turizmi, oteller. xıı.