This study was conducted to determine the effects of some microbial agents against Alternaria solani (Ell. and G. Martin) Sor. causal agent of tomato early blight. Interaction between A. solani and 190 bacterial isolates, which were isolated from different hosts such as aphids, mosquito larva, formic, betle, locust, apple and pear branches, were investigated by using in vitro and biological tests.Bacterial isolates were applied in line on center of medium where A. solani hyphae were spread previously and plates were incubated at 28°C for 3 days. Of these bacterial isolates, 23 inhibited the mycelial growth of A. solani by forming inhibition zone ranged from 9 mm to 31 mm. The most effective isolates was Bacillus licheniformis with 31,3 mm of inhibition zone according to in vitro test results. While bacterial isolates which were tested inhibited the mycelial growth of the fungus by antagonism, Serratia marcescens-GC subgroup A inhibited mycelial growth of the fungus via hyperparasitism. İn in vitro test, which was conducted to determine the effects of the 23 bacterial isolates on spor germination rate of A. solani, bacterial isolatlar were spread on medium. After, A. solani spores were inoculated with brush on bacterial isolates. Minimum spor germination rate was obtained with Bacillus cereus-GC subgroup A (%0,57) ve İK-159 suş kodlu Bacillus subtilis (%0,99).In biological tests, 23 bacterial isolates found to be effective in vitro tests were tested via leaflet and whole plant tests. In whole plant tests, 0,5x108 cfu/ml bacterial suspension was sprayed an done day later A. solani spores and mycelial fragments suspension were applied on tomato seedlings and tomato seedlings were incubated in moist chamber at 20°C with 90% RH, 12 hr photoperiods for one month. Tomato leaflets, which were taken from tomato plants, were treated with biocontrol agents (0,5x108 cfu/ml) 24 hours prior to inoculation with A solani and placed in petri dished containing moist fitler paper than petri dishes were in cubated for ten days at 20°C with 12 hr light and 12 hr dark periods. Based on the whole plant tests, Paenibacillus macerans-GC subgroup A (1,82), Bacillus licheniformis (1,78), Bacillus coagulans (1,75), Serratia marcescens-GC subgroup A (1,50), Bacillus pumilis ?GC subgroup B (1,50), Pantoea agglomerans (1,32) bacterial isolates inhibeted the early blight disease significantly as it compared with control. İn leaflet tests, bacterial isolates tested the early blight disease rate between 5 to 72% compared with control and among them especially Burkholderia cepacia (%5), Bacillus licheniformis (%7) Erwinia chrysanthemi (%8) bacterial isolates were more effective against A solani than the others. Although results of in vitro and biological tests were different with effects of diverse factories, further studies should be done for developing commercial preparates of these agents.

Bu çalışma, bazı mikrobiyal ajanların domates erken yanıklık hastalık etmeni Alternaria solani (Ell. ve G. Martin) Sor.'ye karşı etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. İn vitro ve biyolojik testler şeklinde yürütülen çalışmada, afit, sivrisinek larvası, karınca, kın kanatlı, çekirge, elma ve armut dalı gibi farklı konukçulardan izole edilen 190 bakteri izolatının A. solani ile olan etkileşimine bakılmıştır.A. solani hiflerinin yayma ekiminin yapıldığı besi yerinin orta kısmına bakteri izolatları çizgi halinde ekilmiş, ortamlar 28°C'de 3 gün inkubasyona bırakılmıştır. Testlenen bakteri izolatlarından 23 bakteri, 9-31 mm arasında değişen engelleme zonları oluşturarak A. solani misel gelişimini engellemiştir. In vitro test sonuçlarına göre en etkili izolatın 31,3 mm'lik bir inhibisyon bölgesi ile Bacillus licheniformis olduğu saptanmıştır. Ayrıca bakteri izolatlarının A. solani'yi antagonizm yoluyla engellediği, Serratia marcescens-GC subgroup A izolatının ise hiperparazitizm yoluyla engellediği gözlemlenmiştir. Bakteri izolatlarının A. solani sporları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılan in vitro testte, bakteri izolatlarının ekiminin yapıldığı besi yerine A. solani sporları fırça ile aktarılarak bakteri üzerinde çimlenen spor oranına bakılmıştır. Yapılan gözlemlerde, en az oranda spor çimlenmesi Bacillus cereus-GC subgroup A (%0,57) ve İK-159 suş kodlu Bacillus subtilis (%0,99) izolatlarının ekiminin yapıldığı ortamlarda görülmüştür.Biyolojik testler ise, saksı denemeleri ve yaprak testleri şeklinde in vitro testlerde etkin bulunan 23 bakteri izolatı kullanılarak yürütülmüştür. Saksı denemesinde, domates bitkilerine ilk olarak her bakteri izolatının 0,5x108 hücre/ml `lik bakteri süspansiyonu, bir gün sonra A. solani spor-hif süspansiyonu püskürtülmüştür. Bitkiler iklimlendirme dolabında, bir aylık süre ile 20 °C`de %90 nemde, 12 saat ışık altında inkubasyona bırakılmıştır. Yaprak testlerinde ise, bitkilerden alınan yaprakçıkların üzerine saksı denemesindeki gibi ilk olarak her bakteri izolatının 0,5x108 hücre/ml `lik bakteri süspansiyonu, bir gün sonra A. solani spor-hif süspansiyonu sprey edilmiştir. Yaprakçıklar, nemli kurutma kağıdı içeren petri kaplarına yerleştirilmiş ve 10 gün süre ile 20 °C `de 12 saat ışık altında inkubasyona bırakılmıştır. Alınan gözlemlerde, saksı denemelerinde Paenibacillus macerans-GC subgroup A (1,82), Bacillus licheniformis (1,78), Bacillus coagulans (1,75), Serratia marcescens-GC subgroup A (1,50), Bacillus pumilis ?GC subgroup B (1,50), Pantoea agglomerans (1,32) bakteri izolatları A. solani enfeksiyonunu kayda değer oranda durdurmuştur. Yaprak testlerinde ise, bakterilerin hastalık şiddetini kontrole göre %5-72 oranında engellediği ve Burkholderia cepacia (%5), Bacillus licheniformis (%7) Erwinia chrysanthemi (%8) izolatlarının A. solani üzerinde daha etkin olduğu belirlenmiştir. Değişik faktörlerin etkisiyle sonuçların biyolojik ve in vitro testlerde birbirinden farklı olmasına karşın bu çalışmada etkin bulunan bakteri izolatlarının ticari preparatlarının geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılması yararlı olacaktır.