This study was conducted in order to determine the effects of the use of chrome and Trigonella foenum-graecum (TFG) both together and individually, on the oxidative stress, TNF-α and diabetes of the rats in which diabetes was caused to occur with streptozotocin.In the study, 60 female rats of Sprague-Dawley was used, all 2-3 months old and being 10 of them in each group. Physiological saline solution was given orally for 21 days to the control group. Diabetes was caused to occur in the experimental group with 50 mg/kg single douse of STZ. Physiological saline solution to the diabetes control group (DC), 150 mg/kg of TFG to the Trigonella group, 30 µg/kg of chrome to the chrome group, 150 mg/kg TFG+30 µg/kg chrome to the combined group orally and subcutaneous 1IU insulin was given to the insulin group for 21 days. On the 0th and 3rd and after diabetes was caused to occur, on the 7th, 14th, and 21st days of the study, preprandial blood glucose counts; and the on 21st day, with HbA1c, Total Oxidant Status (TOS), Total Antioxidant Status (TAS) and TNF-α numbers were counted.When the preprandial blood glucose counts of the 21st days of the DC group and the other groups with diabetes were compared, it was found that there was a decrease in the TFG, insulin and TFG+Cr groups by p˂0.001, by p<0.01 in the Cr group; and no significance in the HbA1c counts.The plasma, erythrocyte and liver TOS levels of the experimental groups with diabetes showed an insignificant decrease in comparison to the DC group. A decrease of p<0.05 in the kidney TOS levels of the combined group was determined. It was found out that no significance had been present in the erythrocyte and liver TAS levels, and that there was an increase in the plasma TAS levels of the insulin group and in the kidney TAS levels of the chrome group by p<0.05.When the counts of the plasma TNF-α levels of the experimental groups with diabetes were compared to the DC group; a decrease of p<0.05 in the chrome group and when the liver TNF-α levels were compared, a decrease of p<0.001 in the insulin group was found out.In conclusion, it has been established that the exogenous use of Trigonella foenum-graecum and chrome are useful in the control of the increases in the levels of preprandial glucose and in the struggle to ease the effects of increasing hyperglycemia, oxidative stress and TNF-α; however, that the medication of the two together with insulin would be more effective.Keywords: Diabetes, Trigonella foenum-graecum, Chrome, TNF-α, Oxidative Stress.

Bu çalışma, streptozotocin ile Tip I diyabet oluşturulan sıçanlarda krom ve Trigonella foenum-graecum'un (TFG) birlikte ve ayrı uygulanmasının oksidatif stres, TNF-α ve diyabet üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yapıldı.Çalışmada her grupta 10 hayvan olacak şekilde 60 adet, 2-3 aylık dişi Sprague-Dawley cinsi sıçan kullanıldı. Kontrol grubuna ip. ve 21 gün oral serum fizyolojik uygulandı. Deneme grubundaki hayvanlara ip. 50 mg/kg tek doz STZ uygulamasıyla diyabet oluşturuldu. Diyabet kontrol (DK) grubuna serum fizyolojik, Trigonella grubuna 150 mg/kg TFG, krom grubuna 30 µg/kg krom, kombine gruba 150 mg/kg TFG+30 µg/kg krom oral olarak, insülin grubuna ise subkutan 1IU insülin 21 gün uygulandı.Çalışmanın 0., 3. ve diyabet oluşturulduktan sonraki 7., 14., 21. günlerde açlık kan glikoz değerleri, 21. günde HbA1c ile Total Oksidan(TOS), Total Antioksidan(TAS) ve TNF-α değerleri ölçüldü.DK grubu ile diğer diyabetli grupların 21. gündeki açlık kan glikoz değerleri kıyaslandığında TFG, insülin ile TFG+Cr gruplarında p˂0,001, Cr grubunda p˂0,01 düzeyinde azalma olduğu, HbA1c değerlerinde ise önemlilik olmadığı belirlendi.Diyabetli deneme gruplarının plazma, eritrosit ve karaciğer TOS düzeyleri DK grubuna kıyasla önemsiz bir azalma gösterdi. Böbrek TOS düzeylerinde kombine grupta p˂0,05 oranında azalış belirlendi. Eritrosit ve karaciğer TAS düzeylerinde önemlilik olmadığı, plazma TAS değerlerinde insülin grubunda, böbrek TAS değerlerinde ise krom grubunda p˂0,05 düzeyinde artışlar saptandı.DK grubu ile diyabetli deneme gruplarının plazma TNF-α değerleri kıyaslandığında krom grubunda p˂0,05, karaciğer TNF-α değerleri karşılaştırıldığında ise insülin grubunda p˂0,001 oranında azalma belirlendi.Sonuç olarak; Tip I diyabette artan hiperglisemi, oksidatif stres ve TNF-α'nın etkilerinin hafifletilmesinde ve açlık kan glikoz değerlerinde oluşan artışların kontrol altında tutulmasında, eksojen kullanılan Trigonella foenum-graecum ve kromun faydalı olduğu ancak insülinle birlikte verilmelerinin daha etkili olacağı kanaatine varıldı. Anahtar Kelimeler; Diyabet, Trigonella foenum-graecum, Krom, TNF-α, Oksidatif Stres.