The School Bus Routing Problem is considered as a type of Vehicle Routing Problem (VRP) and is one of the complex problems tried to be solved by developing different solution methods due to differences of transportation models, size of data, time, distance and capacity limitation. It was decided to carry out studies in this area due to the effect of the wide range of transportation sector and impact on daily life in people of Turkey. In the solution of the problem, the data of a transportation company serving in the province of Bingöl was utilized and the problems encountered by the company in real life were determined and the solution was tried to be developed.The problem was tried to be solved in three stages. In order to determine the regions where the buses will be directed to solve the problem, cluster merging and / or splitting operations were performed by adding new features to DBSCAN algorithm which is one of the density-based clustering algorithms and the students were clustered according to their vehicle capacities and geographical nearness. Because of the starting point of each buses is different in the model that used practically by our country, in the second stage bus-cluster assignment process has been done to decide which bus will be directed to which cluster by helping of Hungarian Assignment Algorithm. In the last stage, the Bus Routing with Genetic Algorithm was performed to determine the order in which the students would be taken in the shortest distance and time for each bus. In the comparative data sets, since the problem solved in a shorter time is a good performance indicator, it is proved that the quality of the solution developed is strong and effective.

Araç Rotalama Probleminin bir türü olarak kabul edilen Okul Otobüsü Rotalama Problemi, taşımacılık modellerinin farklılığı, verinin büyüklüğü, zaman, mesafe ve araç kapasitesi kısıtlaması gibi nedenlerden dolayı farklı çözüm metotları geliştirilerek çözülmeye çalışılan karmaşık problemlerden birisidir. Türkiye'de bu sektörün büyüklüğü ve insanların günlük yaşamına olan etkisi nedeni ile bu alanda çalışma yapılmasına karar verilmiştir. Problem çözümünde Bingöl ilinde hizmet veren bir taşımacılık firmasının verilerinden istifade edilmiş ve firmanın gerçek hayatta karşılaştığı problemler tespit edilerek çözüm geliştirilmeye çalışılmıştır. Problem üç aşamada çözülmeye çalışılmıştır. Problemin çözümünde ilk aşamada araçların yönlendirileceği bölgeleri belirlemek için yoğunluk bazlı kümeleme algoritmalarından birisi olan DBSCAN algoritmasına yeni özellikler katılarak küme parçalama ve/veya birleştirme işlemleri gerçekleştirilerek araç kapasitelerine ve coğrafik yakınlıklara uygun şekilde öğrenciler kümelendirilmiştir. İkinci aşamada ülkemizde pratikte kullanılan modelde her bir otobüsün harekete başladığı nokta farklı olduğundan, hangi aracın hangi kümeye yönlendirileceğine karar vermek için araç-küme atama işlemi yapılmış, bunun için Macar Atama Algoritması kullanılmıştır. Son aşamada ise her bir araç için en kısa mesafe ve zamanda öğrencilerin hangi sırayla taşınacağını belirlemek üzere Genetik Algoritma ile Otobüs Rotalama işlemi gerçekleştirilmiştir. Kıyaslama veri setlerinde, daha kısa sürede çözüme kavuşturulan problemin iyi bir performans göstergesi olduğu için geliştirilen yaklaşımın çözüm kalitesinin güçlü ve etkili olduğu sayısal sonuçlar ile kanıtlanmıştır.