This study examines how Hegel?s dialectic makes the process of dialectic ofconsciousness as a mediated and objective process through the contradiction andnegation. To achieve this goal, it is necessary to mention modern philosophy,especially Kant?s trancendental philosophy, which recognizes self-consciousness as astage that is independent from time and place, and so completely independent fromobjective reality. To establish the position of Hegel?s philosophy as an exclusiveadvance in history of philosophy, it is also noted that in contrast to the understandingof self-consciousness as an absolute identity and exactness through the concept ofunmediated consciousness, Hegel formulates a mediation between consciousness andits object. In the course of this mediation, Hegel makes consciousness as a mediatingprocess which operates in a triadic relation among self, reality and other.Notwithstanding Hegel?s approach includes a historical dimension inconstituting self conciousness, there are still unsolved issues regarding the mediationbetween consciousness and its surroundings. Whether the relation between subjectand object is an exact identity or a difference, there is still a problem regarding themediation in dialectical thought. In Hegel philosophy, a complete overlapping ofsubject and object due to immanent identity between them results in an absoluteidealism in which difference and mediation disappear. And also, putting thedifference as an excluded opposition leads to an antagonism which does not allowthe mediation of subject to object and activity of thought, and the mediation of being.Even though Hegel?s philosophy abolishes the opposition and differencethrough negation or sublated dialectic, it may still be right if it is understood as aphilosophy which perceives the difference as both an essential difference of thoughtand being in themselves, and difference of thought and being.

Bu çalışmada, Hegel felsefesinde, bilincin diyalektiği ve özbilince geçiş süreci elealınarak, bu süreç içinde, Hegelci diyalektiğin (karşıtlık ve olumsuzlama yoluyla)bilince ne ölçüde dolayım ve nesnellik sağladığı sorgulanmaktadır. Çalışma,öncelikle Kant'ın aşkınsal felsefesi örneğinde, modern felsefenin özbilinci zaman vemekandan, dolayısıyla nesnel gerçeklikten tümüyle bağımsız gören, kendi içinde saltözdeşlik ve pekinliğe indirgeyen dolayımsız bilinç anlayışına karşı, bilincinnesnesiyle dolayım ve gelişimine olanak sağlayan Hegel'in kurgusal ya da diyalektikyaklaşımını karşılaştırmakta, Hegel felsefesinin kendinden önceki bilinç ya dadüşünüm felsefeleri karşısında özgün konumunu belirlemektedir. Kendinden öncekibilinç felsefelerinden farklı olarak, Hegel, özbilinci, sadece kendi üzerine düşünen vebilen bir bilinç olmanın ötesinde, ancak bir başkasının bilinci aracılığıyla kendiiçinde bir soyutlama olmaktan çıkarmakta, özbilince diğer özneler ile ilişkisinde vekendi eylemi yoluyla nesnel bir nitelik kazandırmaktadır.Fakat, Hegel bu farklı özbilinç anlayışıyla, bilince nesnellik açısından tarihselbir boyut katsa da, Hegel'in aşkınsal bilinç eleştirisine karşın, Hegel felsefesininsaltık idealizmin özdeşlik anlayışıyla bilincin kendi dışındaki dünya ile dolayımsorununu tümüyle çözememiş olduğunu görürüz. Bu çalışmada, ulaşılan sonuç, özneile nesne arasında tam bir özdeşlik ya da ayrım yoluyla kurulacak ilişki biçiminindiyalektik düşünce açısından bir dolayım sorununa yol açabileceğidir. Özneninkurgusal felsefede olduğu gibi, nesnesiyle bütünüyle örtüşen içkin özdeşliği, ayrımve dolayımın silindiği bir saltık idealizme yol açarken, ayrımın kesin bir ayrım olaraksoyut uzlaşmaz karşıtlığa dönüştürülmesi de benzer biçimde öznenin nesnesiyledolayımına ya da ilişkisine izin vermemekle birlikte, hem bilginin gelişmesine hemde düşünce ve varlığın devimden yoksun kalmasına neden olmaktadır.Fakat, Hegel felsefesi olumsuzlama ya da aşma diyalektiğiyle karşıtlık veayrımları ortadan kaldırdığı için eleştirilse de, yine buna bağlı olarak, karşıtlık veayrımı kendi içinde barındıran, özsel ayrım düşüncesiyle Hegel diyalektiği düşünceve varlığın devim ve gelişim sürecini en iyi biçimde açıklayabilmektedir.