SUMMARY The purpose of this study is to determine whether the occupational value preference levels (OVPL) of 8., 9. and 1 1th grade students differ according to grade, socio-economical status (SES) and gender. The study performed on 8. grade students from Kamil Ocak Primary School and 9. and 1 1th grade students from Aktepe Lycee, at Keçiören, Ankara. The sample consisted of 158 8th grade students, 172 9th grade students and 170 11th grade students. In this study, it is used Occupational Value Ranking Scale (OVRS) to determine OVPL and SES scale to determine SES. OVRS consists of 66 forced- choice items which there are 12 items related to 12 occupational values, each paired with all other values and included randomly 9 (repeated) items selected among these items. SES scale includes the socio-economical and socio-cultural informations on the students themselves and their families. First, the students are asked to answer OVRS. Thus, the possible supportedness in replying the scale is removed. As different for each grade, the data sorted and accounted according to the informations in SES scale, then the students classified according to their SES levels and F matrixes indicating the preferred times counts of each values to each other values are prepared. After Z-values corresponding into t-values calculated from F matrices determined, the means values of these z-values and the scores of differences between each means and the lowest means are calculated. These scores are indicators of the distance of each values from each other values. These scores which are calculated according to all variables (grade, gender and SES), ranked from highest preferred to lowest preferred and the preference rankings of the students in the group are composed. These found rankings are commented with Spearman's rank-order correlation coefficient (rho). mOn OVPL according to grades of the students, it is found that 8., 9. ve 1 1th grade students' OVPL's are similar, but this similarity decreases 8. and 1 1th grades. On OVLP according to genders of the students, it is found the significant difference between only male and female students' OVLP's at 11th grade. It is not found the significant differences all other students' OVLP's. IV.

ÖZET Bu araştırmanın amacı ilköğretim 8. sınıf öğrencileri ile ortaöğretim 9. ve 11. sınıf öğrencilerinin mesleki değer tercih sıralamalarının sınıf düzeyine, sosyoekonomik düzeye ve cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını saptamaktır. Araştırma Ankara ili, Keçiören ilçesinde bulunan Kamil Ocak İlköğretim Okulu 8. sınıf öğrencileri ve Aktepe Lisesi 9. ve 11. sınıf öğrencileri üzerinde yapılmıştır. Kamil Ocak İlköğretim Okulu 8. sınıf öğrencilerinden 158, Aktepe Lisesi 9. sınıf Öğrencilerinden 172 ve 11. sınıf öğrencilerinden 170 öğrenci araştırma kapsamına alınmıştır. Bu araştırmada, öğrencilerin mesleki değer tercih sıralamalarını ortaya çıkarmak için Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeği ve yine öğrencilerin sosyoekonomik düzeylerini belirlemek için de Sosyoekonomik Düzey Ölçeği kullanılmıştır. Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeği, amaçlar doğrultusunda belirlenen on iki mesleki değere ilişkin on iki ifadenin her birinin diğer ifadelerle eşleştirilmesi sonucunda, altmış altı zorunlu seçmeli soru oluşturulmuş ve bu madde çiftlerinden seçilen dokuz madde ölçeğin arasına rastlantısal olarak serpiştirilen yetmiş beş zorunlu seçmeli sorudan oluşmuştur. Sosyoekonomik Düzey Ölçeği ise, öğrencilerin kendilerine ve ailelerine ilişkin sosyoekonomik ve sosyokültürel bilgileri içermektedir. Öğrencilerden önce Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeğini yanıtlamaları istenmiştir. Böylece özel sorulan kapsayan Sosyoekonomik Düzey Ölçeği'nin, Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeğinin yanıtlanmasındaki olası yanlılık ortadan kaldırılmıştır. Değerlendirme her sınıf düzeyi için ayrı ayrı olmak üzere önce, Sosyoekonomik Düzey Ölçeğindeki bilgiler ışığında ayrım ve sayma işlemi yapılmış, daha sonra öğrenciler, sosyoekonomik düzeylerine göre gruplandırılarak on ikimesleki değerden birini diğer on birine kaç kez tercih ettiklerini belirten F matrixleri hazırlanmıştır. F matrixlerine göre hesaplanan t değerlerin tablo karşılığı gelen z değerleri alınarak bunların aritmetik ortalaması bulunmuş ve aritmetik ortalamalarının en yüksek (-) eksi puanla toplanmasından elde edilen puanlar bulunmuştur. Bu puanlar on İki mesleki değerin her birinin diğerine uzaklığını vermektedir. Gruplardaki tüm değişkenler (sınıf düzeyi, cinsiyet, SED) için bulunan bu puanlar en çok tercih edilenden en az tercih edilene doğru sıralanarak, gruptaki öğrencilerin tercih sıralamaları oluşturulmuştur. Bulunan bu sıralamalar, Sperman sıra fakları korelasyonu (rho) ile yorumlanmıştır. Öğrencilerin sınıf düzeylerine göre mesleki değer tercih sıralamalarında 8., 9. ve 11. sınıf öğrencilerinin değer tercih sıralamalarının benzediği ancak bu benzerliğin 8. ile 1 1. sınıflar arasında azaldığı görülmüştür. Öğrencilerin cinsiyetlerine göre mesleki değer tercih sıralamalarında ise yalnızca 11. sınıf kız ve erkek öğrencileri arasında anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmuştur. Diğer sınıf düzeylerindeki yani 8. ve 9. sınıf kız ve erkek öğrencilerin değer tercih sıralamalarında anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmamıştır. ıı.