In vitro micropropagation of saffron (Crocus sativus L.) by using direct andindirect organogenesis was the aim of this study. Also, the effect of plant growthregulators on growth parameters, such as corm production, sprouting time andgermination ratio were investigated in ex vitro conditions.For in vitro regeneration of saffron, the effects of 2,4-D (2,4-dichlorophenoxyacetic acid) and BAP (6-benzylaminopurine) were testedinitially. It was observed that 0,25 mg/L 2,4-D and 1 mg/L BAP combinationwas superior for indirect organogenesis while 1 mg/L 2,4-D and 1 mg/L BAPcombination was favorable for direct organogenesis. During the improvement ofdirect organogenesis experiments, BAP (1 mg/L) without 2,4-D stimulatedfurther shoot development.For adventitious corm and root induction, NAA (naphthaleneacetic acid) andBAP combinations were tested. Although a few corm formations were achieved,root development was not observed with these treatments. Further experimentswith the culture medium supplemented with 1 mg/L IBA (indole-3-butyric acid)vand 5% sucrose was effective on obtaining contractile root formation andincreasing corm number. As a result, the overall efficiency was calculated as59.26% for contractile root formation, 35.19% for corm formation and 100% forshoot development.In ex vitro studies, 50 mg/L IAA (indole-3-acetic acid) , 50 mg/L kinetin and 200mg/L GA3 (gibberellic acid) were used. These applications were not as efficientas expected on assessed growth parameters.Keywords: Crocus sativus L.; saffron; corm; in vitro micropropagation; directorganogenesis; indirect organogenesis; 2,4-D; BAP; NAA; IBA.

Bu çalışmada, doğrudan ve dolaylı organ gelişimi metodları kullanılarak safranbitkisinin in vitro koşullarda üretimi hedeflenmiştir. Ayrıca bitki büyümedüzenleyicilerinin; korm üretimi, çimlenme zamanı ve çimlenme oranı gibigelişim parametreleri üzerine etkileri ex vitro koşullarda araştırılmıştır.Safranın in vitro koşullarda üretimi için ilk olarak 2,4-D (2,4-Diklorofenoksiasetik asit) ve BAP (benzilaminopürin) büyümedüzenleyicilerinin etkileri test edilmiştir. 0,25 mg/L 2,4-D ve 1 mg/L BAPkombinasyonunun dolaylı organ gelişimi için, 1 mg/L 2,4-D ve 1 mg/L BAPuygulamasının ise doğrudan organ gelişimi için uygun olduğu anlaşılmıştır.Doğrudan organ gelişiminin iyileştirilmesi çalışmalarında, 2,4-D bileşenininbesiyerlerinden çıkarılması ve sadece BAP (1 mg/L) içermesi sürgün gelişiminiarttırmıştır.Korm ve kök oluşumu üzerinde, NAA (naftelen asetik asit) ve BAP büyümedüzenleyicilerinin değişik kombinasyonlarının etkileri araştırılmıştır. Buuygulamalarla az sayıda korm oluşumu gerçekleşirken, köklenme meydanagelmemiştir. Sonraki deneylerde kullanılan 1 mg/L IBA (indol-3-bütirik asit) vevii%5 şeker içeren büyüme ortamı kontraktil kök oluşumunda ve korm sayısınınarttırılmasında oldukça etkili olmuştur. Sonuç olarak, toplam başarı kontraktilkök oluşumu için %59.26, korm oluşumu için %35.19 ve sürgün oluşumu için%100 şeklinde hesaplanmıştır.Safranın ex vitro çalışmalarında, 50 mg/L IAA (indol-3-asetik asit), 50 mg/Lkinetin ve 200 mg/L GA3 (giberellik asit) kullanılmıştır. Bu uygulamalar gelişimparametreleri üzerinde beklenen düzeyde etkili olmamıştır.Keywords: Crocus sativus L.; safran; korm; in vitro mikropropagasyon;doğrudan organ gelişimi; dolaylı organ gelişimi; 2,4-D; BAP; NAA; IBA.