It is important to screen infants for retinopathy of prematurity (ROP). Despite the use of topical anesthetic drops, physiological and behavioral changes associated with pain and stress are observed in infants during ROP examination. This study was performed as a randomized, controlled experimental study to determine the effects of the breast milk and sucrose used to reduce pain during examination of ROP in preterm infants.This study was conducted between 10 August 2010 and 10 March 2011 at Erciyes University Fevzi Mercan and Mustafa Eraslan Children's Hospital Neonatal Unit. A total of 60 preterm infants that met the research criteria were included into the study and divided into three groups: the breast milk group (n=20), the sucrose group (n=20) and the control (sterile water) group (n=20). Data were collected using the Mother-Baby Assessment Form, Intervention Follow-up Form and the Premature Infant Pain Profile (PIPP). The infants were administered 1 ml of breast milk, %33 sucrose and sterile water with a pacifier and injector two minutes before ROP examination, The pain responses of the infants were evaluated five minutes before, during, and five minutes after the ROP examination. The ROP examinations of the infants were videotaped. Three observers, blind to the intervention, assessed video recordings. For statistical analysis of the study data, descriptive statistics, the intra-class correlation analysis, the chi-square test, and the Shapiro-Wilk test, two-way analysis of variance for the multiple repeated measurements and the Student-Newman-Keuls Method were used.No significant differences were observed between the preterm infants in the breast milk, sucrose and control groups in terms of gender, postconceptional and postnatal age, weight at birth and during the ROP examination, and the duration of hospitalization (p>0.05). Inter-observer consistency reliability in the pain assesment during the ROP examination was >0.90. A statistically significant difference in the mean PIPP scores was identified between the groups and the measurement times (p=0.005, p<0.001). In the breast milk group, a difference was identified between the measurements obtained during, before and after the examination; while for the sucrose group and the control group, a difference was identified between all measurements (p<0.05). A difference was also identified between the post-examination mean PIPP scores of the breast milk and sucrose groups (p<0.001). In addition, the interaction of the mean PIPP scores with the groups and time was found to be statistically significant (p<0.001).According to these results, it was determined that there are no differences between breast milk and sucrose groups to reduce pain during ROP examination in preterm infants, however the infants in breast milk group return-to-baseline values more quickly after ROP examination, In addition to breast milk and sucrose, the use of alternative non-pharmacological methods can also be recommended to reduce pain.Key words: breast milk, pain, preterm infants, ROP, sucrose.

Prematüre retinopatisi (ROP) için bebeklerde tarama yapmak önemlidir. Topikal anestezik damlalar kullanılmasına karşın, ROP muayenesi sırasında bebeklerde ağrı ve strese ilişkin fizyolojik ve davranışsal değişikler görülmektedir. Bu çalışma; preterm bebeklerde ROP muayenesi sırasındaki ağrıyı azaltmak için kullanılan, anne sütü ve sukrozun etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır.Bu çalışma, 10 Ağustos 2010-10 Mart 2011 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Fevzi Mercan ve Mustafa Eraslan Çocuk Hastanesi Yenidoğan Ünitesi'nde yatan ve araştırma kriterlerine uyan anne sütü (n=20), sukroz (n=20) ve kontrol (steril su) grubunu (n=20) oluşturan toplam 60 preterm bebek ile yapılmıştır. Veriler Anne-Bebek Değerlendirme Formu, Girişim İzlem Formu ve Prematüre Bebek Ağrı Profili (PIPP) ile toplanmıştır. ROP muayenesinden 2 dakika önce bebeklere 1 ml anne sütü, sukroz ve distile su emzik+enjektör ile verilmiştir. ROP muayenesinden 5 dakika öncesi, işlem anı ve işlemden 5 dakika sonrasında bebeklerin ağrı değerlendirmeleri yapılmıştır. Bebeklerin ROP muyenesi video kamera ile görüntülenmiş, bu görüntüler çalışmaya kör üç gözlemci tarafından deşifre edilerek bebeklerin işlem anındaki ağrı değerlendirmeleri yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, sınıf içi korelasyon, ki-kare, Shapiro-Wilk, çoklu tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi, Student-Newman-Keuls Method testleri kullanılmıştır.Anne sütü, sukroz ve kontrol grubundaki preterm bebeklerin cinsiyet, postkonsepsiyonel ve postnatal yaş, doğumdaki ve ROP muayenesi sırasındaki vücut ağırlığı ile hastanedeki yatış süresi kriterleri benzer şekilde seçilmiş ve aralarında önemli bir fark bulunmamıştır (p>0.05). ROP muayenesindeki ağrı değerlendirmeleri gözlemciler arası tutarlılık güvenirliği 0.90'dan yüksekti. Bebeklerin PIPP puan ortalamalarında, gruplar ve ölçüm zamanları arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p=0.005, p<0.001). Anne sütü grubunda işlem anı ile işlem öncesi ve sonrasındaki; sukroz ve kontrol grubunda ise tüm ölçümler arasında fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Kontrol grubu ile anne sütü ve sukroz gruplarının işlem sonrası PIIP puan ortalamaları arasında fark olduğu saptanmıştır (p<0.001). Ek olarak, PIPP puan ortalamalarının grup ve zaman etkileşimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001).Bu sonuçlara göre, ROP muayenesinde preterm bebeklerin ağrısını azaltmada anne sütü ve sukroz arasında bir fark olmadığı, ancak işlem sonrasında anne sütü grubundaki bebeklerin daha hızlı başlangıç değerlerine ulaştıkları belirlenmiştir. Ağrıyı azaltmak için anne sütü ve sukrozla birlikte, alternatif nonfarmakolojik yöntemlerin kullanılması önerilebilir.Anahtar kelimeler: ağrı, anne sütü, preterm bebek, ROP, sukroz.