ABSTRACT With the experience gained from hand-woven carpet weaving tradition and the usage of new technologies in machine made carpet production, machine-made carpet industry developed so much in our country, that it has now an important role in the textile sector. Increasing product rate of machine-made carpets caused quality to he more important for competition in both local and international markets. Today, machine- made carpets are being produced for local markets in Ege Region too, while possible exporting conditions are being improved by increasing the quality of carpets. With this study on `The main properties of machine-made carpets which are produced in Ege Region and fibers used`, we aimed at contributing to both producers and economy. In our study, specimens were collected from approximately 70% of the machine- made carpet producers in Ege region. At first raw material composition tests were made for determining fiber types of pile materials. Then for determining quality characteristics of carpet specimens; physical and structural properties (pile density, total carpet weight, total pile weight, surface pile weight, carpet thickness, pile height, surface pile density and surface pile weight density values) were measured and usage and performance properties like thickness loss under mechanical effect, thickness loss after brief moderate and prolonged heavy static loading, tuft withdrawal forces, structural value, appearance change under mechanical effects (tetrapod method) and colour fastness of carpets were tested. The results were evaluated and the relation between physical and structural properties and usage-performance properties were obtained. The results of some quality characteristics of Ege Region machine-made carpets were determined for the benefit of carpet producers who have no scientific data under this title.

IV ÖZET Ülkemizde Makina halıcılığı el halıcılığından gelen birikimle ve üretimde yeni teknolojilerin kullanılmasıyla zaman içinde gelişerek tekstil endüstrisi içinde önemli bir sanayi dalı haline gelmiştir. Makina halısı üretiminde meydana gelen üretim artışı zamanla iç ve dış pazarlarda rekabet koşullarının sağlanmasında kaliteyi Ön plana çıkarmıştır. Günümüzde Ege Bölgesinde de hem iç pazara yönelik makina halısı üretimi yapılmakta hem de kalite arttırılarak ihracat olanakları geliştirilmeye çalışılmaktadır. Bu nedenle bu alanda yapılan araştırma-geliştirme çalışmalarına gereksinim doğmuştur. Ege Bölgesinde üretilen makina halıları ve kullanılan liflerin başlıca özellikleri üzerine yaptığımız bu çalışma ile makina halısı üreticilerine ve ülke ekonomisine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Araştırmada; Ege Bölgesinde makina halısı üretimi yapan fabrikaların yaklaşık %70'inden makina halısı örnekleri toplanmıştır. İlk olarak örneklerde hammadde analizleri yapılarak hav materyali lif çeşitleri tespit edilmiştir. Daha sonra hah örneklerinin kalite özelliklerini saptamak için, fiziksel ve yapısal özellikler (ilme sıklığı, toplam hah ağırlığı, toplam hav ağırlığı, yüzey hav ağırlığı, hah kalınlığı, hav yüksekliği, yüzey hav yoğunluğu ve yüzey hav ağırlığı yoğunluğu) belirlenerek, mekanik etki altında kalınlık kaybı, kısa ve uzun süreli statik yükleme sonrası kalınlık kaybı, ilme çıkarma kuvveti, yapısal değer, mekanik etki altında görünüm değişmesi ve renk haslıkları gibi kullanım ve performans özellikleri ölçülmüştür. Araştırma sonuçları yorumlanarak, makina halıların kullanım ve performans özellikleri ile fiziksel ve yapısal özellilerinin ilişkisi saptanmıştır. Hiçbir bilimsel veriye sahip olmayan üreticileri yönlendirmek için Ege Bölgesi makina halılarının bazı önemli kalite özellikleri hakkında sonuçlar elde edilmiştir.