Aim: In this study, it was investigated whether silymarin has a protective effect by performing histological, immunohistochemical and biochemical evaluations in the liver damage induced by CLP in rats with sepsis by applying CLP.Material and method: 50 Sprague Dawley rats were divided into five groups. No application was applied to the control group. CLP model was applied to the second group. The rats in the third, fourth and fifth groups were administered silymarin at doses of 50mg/kg, 100mg/kg and 200mg/kg, respectively, by oral one hour before the CLP model was established. All rats in the study were sacrificed 16 hours later under general anesthesia. Liver and blood tissues of rats were taken and analyzed histopathologically, immunohistochemical and biochemically.Results: As a result of the histological evaluations of the liver tissues, venous congestion, inflammation in the portal area, and necrosis in the hepatocytes were observed in the tissues belonging to the CLP group, where the tissues belonging to the control group had a normal structure. In the treatment groups, a situation close to the control group was observed. As a result of the immunohistochemical evaluations, it was concluded that the antibodies used (iNOS, CK18, TNF-α and IL-6) had an intense immunoreactivity in the CLP group, but decreased immunoreactivity in the treatment groups. As a result of the biochemical analysis, ALT, AST, ALP levels were significantly increased in the CLP group, while a significant decrease was observed in the treatment groups. It was concluded that the biochemical analysis of inflammatory cytokines (TNF-ɑ, IL-1β and IL-6) were in parallel with histopathological evaluations. In the biochemical analysis of oxidative stress parameters, it was observed that the MDA level increased significantly in the CLP group, but there was a significant decrease in the treatment groups. It was observed that antioxidant enzyme (GSH, GSH-Px, SOD, CAT) activities were quite low in the CLP group, but the enzyme activities in the treatment groups increased significantly.Conclusion: In the light of these data, it was concluded that the use of silymarin reduces the existing liver damage in sepsis. It can also be said that silymarin contributes positively to oxidant-antioxidant, inflammatory-anti-inflammatory balances.Key Words: Cecal ligation perforation, Liver, Sepsis, Silymarin.

Amaç: Bu çalışmada, ÇLP uygulayarak sepsis oluşturulan sıçanlarda, ÇLP'nin indüklediği karaciğer hasarında, histolojik, immünohistokimyasal ve biyokimyasal değerlendirmeler yaparak, silymarinin koruyucu etkisinin olup olmadığı araştırıldı.Materyal ve Metot: 50 adet Sprague Dawley cinsi sıçan 5 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmadı. İkinci gruba ÇLP modeli uygulandı. Üçüncü ,dördüncü ve beşinci gruplardaki sıçanlara ÇLP modeli oluşturulmadan bir saat önce oral yolla sırasıyla 50mg/kg, 100mg/kg ve 200mg/kg dozlarında silymarin verildi. Çalışmadaki bütün sıçanlar 16 saat sonra genel anestezi altında sakrifiye edildi. Sıçanların karaciğer dokuları ve kanları alınarak histolojik, immünohistokimyasal ve biyokimyasal olarak analiz edildi.Bulgular: Karaciğer dokularında yapılan histopatolojik değerlendirmeler sonucunda kontrol grubuna ait dokuların normal yapıya sahip olduğu, ÇLP grubuna ait dokularda venöz konjesyon, portal alanda inflamasyon, hepatositlerde nekroz görüldü. Tedavi gruplarında ise kontrol grubuna yakın bir durum gözlendi. İmmunohistokimyasal değerlendirmeler sonucunda ise kullanılan antikorların ( iNOS, CK18, TNF-α ve IL-6) ÇLP grubunda yoğun bir immünreaktiviteye sahip olduğu gözlemlenirken, tedavi gruplarında azalan derecelerde immünreaktivite olduğu tespit edildi. Yapılan biyokimyasal analizler sonucunda ALT, AST, ALP düzeylerinde ÇLP grubunda önemli bir artış görülürken tedavi gruplarında anlamlı derecede azalma görüldü. Sitokinlerin (TNF-ɑ, IL-1β ve IL-6) biyokimyasal analizi histolojik değerlendirmeler ile paralel olduğu sonucuna varıldı. Lipid peroksidasyonu markırı olan MDA düzeyinin ÇLP grubunda önemli derecede arttığı ancak tedavi gruplarında anlamlı derecede azalma olduğu görüldü. Antioksidan enzim (GSH, GSH-Px, SOD, CAT) aktivitelerinin ÇLP grubunda oldukça düşük olduğu ancak tedavi gruplarındaki enzim aktivitelerinin anlamlı derecede arttığı gözlemlendi.Sonuç: Elde edilen bu veriler ışığında silymarin kullanımının sepsiste mevcut karaciğer hasarını azalttığı sonucuna varıldı. Ayrıca silymarinin oksidan-antioksidan, inflamatuar-antiinflamatuar dengelere olumlu yönde katkı sağladığı söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Çekal ligasyon perforasyon, Karaciğer, Sepsis, Silymarin.