Historic buildings are not constant assets, they are representations of mankind and cultural systems throughout the time. In such a context, it is important to enlighten the process of building's evolution by means of restitution(s), i.e., descriptions of different (re)compositions of buildings for different historical states. Hence, restitutions are used as works of synthesis in architectural conservation, and it is a mandatory part for it. On the other hand, representation of information beyond geometric, spatial and physical characteristics of a historic building carries a crucial importance for a holistic understanding of changes in those restitutions. This requirement is a multi-fold manner consisting of representation, archival, assessment and management aspects. Regarding those aspects, databases offer promising possibilities. Nevertheless, covering the requirement of the restitution state(s) is yet quite challenging if also visualization in digital three dimensional (3D) platform is considered, which is the most desirable way since it offers users an unrestricted and holistic visualization.Accordingly, this thesis proposes a methodology for the development of a database for the restitution states of a historical monument covering not only geometric and spatial aspects, but also historical resources. The thesis has a motivation to make sharing of restitution information, and decreasing future investigation effort in order to reach information of different historic periods. In this frame, Kurşunlu Khan in Manisa, Turkey, a typical building type of Ottoman architecture (şehiriçi hanı), dating back to 15th century, is selected for testing the methodology. The principles for collection and analysis of the data regarding the case study, structuring the database, and its visualization and access possibilities are defined.The thesis concludes that database may be an efficient tool supporting both the planning of a restoration project, and archiving of comprehensive results for later interventions and research. The resulting visualization options through the database and semantically enriched 3D model effort to make an easier understanding of historic changes specific to the monument. The database is open for improvement with conservation-aimed information.

Tarihi yapılar durağan varlıklar değildir; zaman içinde değişen kültürel ve toplumsal sistemlerin birer temsilcisidir. Bu bağlamda, restitüsyon(-lar) aracılığı ile yapının değişim sürecini aydınlığa kavuşturmak, diğer bir deyişle yapının farklı tarihsel dönemlerdeki yeniden-kurulumlarını açığa çıkarmak büyük bir önem taşımaktadır. Bu nedenle, mimari koruma disiplininde restitüsyonlar sentez bilgi ürünleri olarak yer almaktadır ve herhangi bir mimari koruma etkinliğinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Diğer yandan, tarihi yapının fiziksel ve mekansal özelliklerinin ardında kalan bilginin sunumu restitüsyonlarda ifade bulan tarihsel değişimlerin bütüncül algısı için kritik bir önem taşımaktadır. Bu gereklilik çok yönlü bir konu olup, sunum, arşivleme, erişim ve yönetim özelliklerini kapsamaktadır. Bu özellikler konusunda veritabanları gelecek vaat eden olanaklara sahiptir. Ancak, bu konu restitüsyon(-lar) kapsamında değerlendirildiğinde ve bununla birlikte bütüncül ve kısıtsız algılama olanağı tanıyan üç boyutlu (3B) dijital bir platformda sunum imkanı da gözetildiğinde oldukça zorlayıcı bir bağlamdır.Bu tez, tarihi bir yapının restitüsyon dönemleri için veritabanı geliştirmek üzere bir yöntem önermekte olup yapının sadece fiziksel ve mekansal özellikleri değil aynı zamanda tamamlayıcı restitüsyon bilgilerini da kapsamaktadır. Bu çalışma, gelecekte yapıya dair restitüsyon bilgisine ulaşmak için yapılan araştırma süresini kısaltmak yani restitüsyon bilgisinin paylaşılabilirliğini sağlamak amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, Osmanlı mimarisinin tipik bir yapı (şehiriçi hanı) örneği olan ve 15. yüzyıla tarihlenen, Manisa'daki Kurşunlu Han örneklem olarak seçilmiştir. Veri toplama ve değerlendirme, veritabanının kurgulanması ile sunum ve erişim konularına dair ilkeler tanımlanmıştır.Sonuç olarak, veritabanının restorasyon projesini planlama sürecine destek veren ve gelecekteki müdahalelere ve araştırmalara yönelik sonuçların kapsamlı arşivlenmesi için etkili bir araç olabileceği ortaya konulmuştur. Veritabanı ve semantik olarak zenginleştirilmiş 3B model aracılığıyla elde edilen sunum biçimleri anıta özgü tarihsel değişimlerin daha kolay anlaşılmasını sağlamaya çalışmaktadır. Veritabanı koruma amaçlı bilgi ile geliştirilmeye açıktır.