Yeni Arşiv Belgeleri Işığında Türk Askerî Havacılığının Doğuşu (1911-1912)

Deniz KURT; Erdal KORKMAZ

Article Details

Yeni Arşiv Belgeleri Işığında Türk Askerî Havacılığının Doğuşu (1911-1912)

Authors:

Deniz KURT | Erdal KORKMAZ

Publisher:

Millî Savunma Üniversitesi

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

The Journal of Defense Sciences 2018 Vol.17 Issue 2, pp.207-251

Document Type:

Article

Publication Date:

10/2018

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000569300

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2148-1776

pISSN:

1303-6831

Abstract:

 


1910 yılında Fransa’da düzenlenen
Picardie Manevralarında ilk kez uçağın tatbiki anlamda kullanımı, dünya
devletlerini olduğu kadar Osmanlı Devletini de havacılık teşkilatını kurma,
uçak tedarik etme ve ordu mensuplarına pilotaj eğitimi verilmesi konularına
yöneltmiştir. Bu hedef ve amaçlar doğrultusunda yapılan incelemeler devam
ederken, Trablusgarp Harbinde İtalyanların ilk kez uçak kullanması Osmanlı
Devleti’ndeki uçak tedarik ve kurumsallaşma çalışmalarını hızlandırmıştır. Bu
kapsamda, havacılık faaliyetlerinin organize edilmesi için Harbiye Nazırlığı
tarafından bir Tayyarecilik Komisyonu ile Tayyare Mektebi ve Merkezi kurulması
amacıyla çalışmalar başlatılmıştır.

Osmanlı ordusu bünyesinde Hava
Kuvvetlerinin ilk teşkilatlanma sürecine ilişkin bugüne kadar pek çok
çalışmanın yapılmış olduğu görülmektedir. Bu alandaki çalışmalarda, Türk
havacılığının kuruluş sürecinde çok önemli görevler ve çalışmalar yapan Kurmay
Yarbay Süreyya (İlmen) Bey başkanlığında oluşturulan “Havacılık Komisyonu”nun
Türk askerî havacılığının ilk teşkilatı olduğu ve Tayyare Komisyonu’nun 1
Haziran 1911 tarihinde teşkil edildiği görüşü öne sürülmüştür.

Bu görüşü ifade eden yayımlar, Kurmay
Yarbay Süreyya (İlmen) Bey tarafından hazırlanan ve Genelkurmay ATASE Arşivinde
yer alan rapor ile yine Süreyya İlmen’e ait olan “Türkiye’de Tayyarecilik ve
Balonculuk Tarihi” adlı eseri kaynak olarak göstermişlerdir. Ancak Kurmay
Yarbay Süreyya İlmen’in raporu ve eserinde, Tayyare Komisyonunun kuruluşu ile
ilgili tarih vermemesine rağmen, havacılık tarihi ile ilgili yapılan
çalışmalarda Tayyare Komisyonu’nun kuruluş tarihi olarak 1 Haziran 1911
verilmiştir.






Bu makalede, Hava
Kuvvetlerinin kuruluşu olarak kabul edilen ilk Tayyare Komisyonu’nun 1 Haziran
1911 tarihinde Kurmay Yarbay Süreyya İlmen’in de görev yaptığı, Erkan-ı Harbiye
Dairesi 2’nci Şubesinde görevli Kurmay Yarbay İsmail Bey başkanlığında
kurulduğu, arşiv belgeleri çerçevesinde belirlenmiştir. Makalede Türk
havacılığının kuruluş sürecinin en önemli simalarından olan Kurmay Yarbay
Süreyya (İlmen) Bey başkanlığında kurulan komisyonun Mart 1912’de, Tayyare
Mektep ve Merkezinin kurulması maksadıyla oluşturulduğu da ayrıntılı bir
şekilde ele alınmıştır. Bu çalışma ile Türk askerî havacılığının kuruluşu yeni
belgeler ışığında yeniden değerlendirilmektedir.

.

Article Details

Yeni Arşiv Belgeleri Işığında Türk Askerî Havacılığının Doğuşu (1911-1912)

Authors: Deniz KURT | Erdal KORKMAZ

Publisher: Millî Savunma Üniversitesi

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: The Journal of Defense Sciences 2018 Vol.17 Issue 2, pp.207-251

Document Type: Article

Publication Date: 10/2018

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000569300

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2148-1776

pISSN: 1303-6831

Issues

Authors:

Deniz KURT | Erdal KORKMAZ

Publisher:

Millî Savunma Üniversitesi

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

The Journal of Defense Sciences 2018 Vol.17 Issue 2, pp.207-251

Document Type:

Article

Publication Date:

10/2018

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000569300

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2148-1776

pISSN:

1303-6831