FERHENG-İ ISTILÂHÂT-I NÜCÛMÎ VE DİVAN ŞİİRİ ARAŞTIRMALARI AÇISINDAN ÖNEMİ

İsrafil BABACAN

Article Details

FERHENG-İ ISTILÂHÂT-I NÜCÛMÎ VE DİVAN ŞİİRİ ARAŞTIRMALARI AÇISINDAN ÖNEMİ

Authors:

İsrafil BABACAN

Publisher:

İlyas KAYAOKAY

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları 2019 Vol.2 Issue 1, pp.109-124

Document Type:

Article

Publication Date:

2/2019

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000703326

Frequency:

Monthly

eISSN:

2651-3013

pISSN:

2651-3013

Abstract:

 


Divan şiirinde sanat
ve hüner göstermek her ne kadar aslî amaçlardan olsa da sadece bunların ön
planda tutulduğunu söylemek güçtür. Onu vücuda getiren şairler, devrin inanç,
itikat, gelenek ve bilim gibi unsurlarından kuvvetle etkilenerek bu etkiyi
şiirlerine türlü yönlerden yansıtmışlardır. Divan şiirine yansıyan bu tür
etkilerden biri de eskilerin tabiriyle “ilm-i tencîm” denen kozmografi
tesiridir. Kozmografik unsurları eski şiirimizde kolaylıkla tespit etmek mümkün
değildir. Bunun iki sebebi vardır. İlki, hem eski hem yeni dönemlerde Divan
şiirinde Kozmografik unsurları sözlük biçiminde ele alan kaynakların
olmamasıdır. İkincisi, kozmografik kavram ve ifadelerin çoğu kez teşbih, mecaz,
kinaye ve tevriye gibi edebî
uygulamaların arkasına gizlenmesidir. Şimdilik elimizde Divan şiirinde böylesi
kavramları işleyen bir sözlük olmadığına göre, biz de bu şiire modellik yapan
Farsça kaynakları araştırdık. Karşımıza ilk çıkan eser, Ebulfazl-ı Musaffâ’nın Ferheng-i Istılâhât-ı
Nücûmî
adlı lügati oldu. 1381/2002 tarihinde kaleme alınan bu lügat, 877 sayfalık
maddeler kısmı ve çeşitli fihristleriyle, klasik İslâmî edebiyatlarda kullanılan
kozmik kavram ve tabirler hakkında çok önemli bir eserdir. İçinde binlerle
ifade edilebilecek teşbih, mecaz ve terimle zengin bir hüviyete sahiptir. Bu
lügat, makalemizde görüleceği üzere, beş açıdan Divan şiirinde kozmografik
kavramları anlamamızı kolaylaştırır. Bu yazıyı yazmaktaki en büyük maksadımız,
Divan şiiri için böylesi eserler kaleme alınana kadar, araştırmacıların Farsçadaki
benzer modellere dikkatini çekmek ve mümkünse bunların Türkçeye tercümesini
sağlamaktır.


.

Article Details

FERHENG-İ ISTILÂHÂT-I NÜCÛMÎ VE DİVAN ŞİİRİ ARAŞTIRMALARI AÇISINDAN ÖNEMİ

Authors: İsrafil BABACAN

Publisher: İlyas KAYAOKAY

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları 2019 Vol.2 Issue 1, pp.109-124

Document Type: Article

Publication Date: 2/2019

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000703326

Frequency: Monthly

eISSN: 2651-3013

pISSN: 2651-3013

Issues

Authors:

İsrafil BABACAN

Publisher:

İlyas KAYAOKAY

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları 2019 Vol.2 Issue 1, pp.109-124

Document Type:

Article

Publication Date:

2/2019

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000703326

Frequency:

Monthly

eISSN:

2651-3013

pISSN:

2651-3013