ZİLE'DEKİ ÇEŞME YAPILARININ GÜNÜMÜZ AÇISINDAN GENEL BİR DEĞERLENDİRMESİ

Uğur DEMİRBAĞ

Article Details

ZİLE'DEKİ ÇEŞME YAPILARININ GÜNÜMÜZ AÇISINDAN GENEL BİR DEĞERLENDİRMESİ

Authors:

Uğur DEMİRBAĞ

Publisher:

Deniz YENGİN

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Turkish Online Journal of Design Art and Communication 2022 Vol.12 Issue 2, pp.531-554

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2022

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000640037

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2146-5193

Abstract:

 

Water has been one of the indispensable resources of our lives. Water is always needed for the continuity and of our con.. lives. For this reason, societies have generally gathered in rivers, rivers and streams throughout history. In time, societies started to build different structures with the differentiation of needs. For this reason, one of these structures has been a fountain. It is not known exactly when the word cesme has been used in Anatolia, although it generally means a hole like an eye and water flowing through this hole in dictionaries. The literal meaning of the word fountain is accepted to come from the Persian word “fountain” which means eye. XIII. and XVI. In the centuries, instead of the word fountain, the names “ayn” and “sikaye” were used, which mean eye in Arabic. In many periods in history, the construction of fountains has been given importance. Although the fountain was little known during the Seljuks and Principalities, it came to the fore during the Ottoman period. Zile district of Tokat is a much wealthy town with regard to fountain architecture. In this study, it has been tried to analyze the architectural and ornamental features of the seven fountains available today. Fountain structures usually show the density of the traditional urban fabric. These fountains are Elbasoglu Fountain, Kavaklı Mosque Fountain, Kepir Spring, Bedesten Mosque Fountain, Binbasıoglu Fountain, Caypınar Fountain, Seyhoglu Mosque Fountain. In addition, two fountain structures in the city which have not survived to the present day are mentioned only in the sources. These fountains are Musalla and Kömürcü Fountain.

 

Hayatımızın vazgeçilmez kaynaklarından biri su olmuştur. Yaşamımızın devamlılığı ve sürekliliği için suya her zaman ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebepten dolayı tarih boyunca toplumlar genellikle su kenarlarında nehirlerde, ırmaklarda ve çaylarda toplanmışlardır. Zamanla toplumlar ihtiyaçların farklılaşması ile birlikte farklı yapılar inşa etmeye başlamıştır. Bu sebepten dolayı bu yapılardan biri çeşme olmuştur. Sözlüklerde genel olarak boşluk açıklık ve bu boşluktan dökülen su anlamına gelmekle birlikte çeşme sözcüğünün Anadolu’da ne zamandan beri kullanıldığı tam olarak bilinmemektedir (Durman, 2014: 14). Çeşme kelimesinin sözcük anlamı Farsçadan göz anlamına gelen “çeşm” kelimesinden geldiği kabul edilir (Eyice, 1993: 227). 1200 ve 1300 yıllarında ise çeşme sözcüğüne karşılık olarak Arapça göz anlamına gelen “ayn” ve “sikaye” adları kullanılmıştır. Tarihte birçok dönemde çeşme yapımına önem verilmiştir (Ödekan, 1997: 396). Selçuklular ve Beylikler döneminde çeşme çok az bilinse de, Osmanlılar döneminde daha çok ön plana çıkmıştır. Tokat’ın Zile ilçesi çeşme mimarisi açısından oldukça zengin bir kenttir. Çalışmada günümüzde mevcut yedi çeşmenin mimari ve bezeme özelliklerinin analizi yapılmaya çalışılmıştır. Çeşme yapıları genellikle geleneksel kent dokusunun olduğu yoğunluk göstermektedir. Bu çeşmeler, Elbaşoğlu Çeşmesi, Kavaklı Cami Çeşmesi, Kepir Pınarı, Bedesten Cami Çeşmesi, Binbaşıoğlu Çeşmesi, Çaypınar Çeşmesi, Şeyhoğlu Cami Çeşmesidir. Bununla birlikte kentte günümüze gelmeyen yalnız kaynaklarda geçen iki çeşme yapısı üzerinde durulmuştur. Bu çeşmeler ise Musalla ve Kömürcü Çeşmesidir.

Article Details

ZİLE'DEKİ ÇEŞME YAPILARININ GÜNÜMÜZ AÇISINDAN GENEL BİR DEĞERLENDİRMESİ

Authors: Uğur DEMİRBAĞ

Publisher: Deniz YENGİN

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Turkish Online Journal of Design Art and Communication 2022 Vol.12 Issue 2, pp.531-554

Document Type: Article

Publication Date: 3/2022

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000640037

Frequency: Quarterly

eISSN: 2146-5193

Issues

Authors:

Uğur DEMİRBAĞ

Publisher:

Deniz YENGİN

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Turkish Online Journal of Design Art and Communication 2022 Vol.12 Issue 2, pp.531-554

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2022

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000640037

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2146-5193