DEDEM KORKUT’UN KURDU

Yaşar KALAFAT

Article Details

DEDEM KORKUT’UN KURDU

Authors:

Yaşar KALAFAT

Publisher:

Hacettepe University

Journal:

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) 2008 Issue 9, pp.309-324

Document Type:

Article

Publication Date:

11/2008

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000458542

Frequency:

Bi-Annual

pISSN:

1305-5992

Abstract:

 


Dede Korkut Kitabı’nda yer alan Türk halk kültürünün kült oluşturmuş

inanç unsurlarından birisi de kurttur. Kurtla ilgili inançlar; Türk kültür

coğrafyasında sadece Ortadoğu, Kafkasya ve Uluğ Türkistan’da değil, Ural-Altay

ve Balkanlar’da da Türk kültürlü halkların kültür köprülerinden birisini

oluşturmuştur.

‘Dedem Korkut’un Kurdu’ isimli bu çalışma, Türk kültürlü halkların halk

inançlarında kurdun yerini ve işlevini belirlemeğe çalışan bir seri araştırmanın bir

parçasıdır. Projenin bu bölümünde; B. Ögel, M.C. Özönder ve F. Bayat’ın

çalışmalarında yer alan kurt içerikli bilgilere Dede Korkut Destanı esas alınarak

ağırlık verilmiştir.

Yazı metninde kurt ve inanç konusu incelenirken, yukarıda belirtilmiş olan

esaslar dâhilinde; kurtun uluması; kurt ile bağlı yer ve insan isimleri alma

geleneği; don değiştirme/şekil değiştirme gibi inanç içerikli hususların kurt

bağlantısına yer verilmiştir. Dağ, su, ateş ve gök gibi objelerin kurtla ilgili inanç

boyutları ve bu çerçevede atalar ruhu ve kurban inançları irdelenmiş; Şamanizm,

Tengricilik ve Totemizm gibi inanç sistemlerindeki kurt ile konunun bağlantısı

üzerinde durulmuştur.

Araştırmada varılan sonuca göre, Dedem Korkut’un kurdu, kut bulmuş

müjdeleyici bir mittir. Ancak eserde, kurt merkezli açıklamalarda teşhis net

olarak yansımamakla birlikte, destanda yer almış olan kutsal dağlar, kutsal sular

gibi hususlar inanç sisteminin diğer öğeleri ile birlikte düşünülünce, gerektiğinde

‘Yüzü Mübarek Kurt’ ve ‘Ağzı Kanlı Kurt’ da ölebilmektedir. Bu özelliği ile

dedem Korkut’un kurdu müjdeleyen, aydınlığa çıkarabilen, uyaran ve

cezalandırabilen kurt da olabilmektedir. Dedem Korkut’un kurdu Türk mitolojik

âlemindeki kurt miti ve eski Türk İnanç Sistemi’ndeki inanç algılama biçimi ile

bütünlük arz etmektedir.

.

Article Details

DEDEM KORKUT’UN KURDU

Authors: Yaşar KALAFAT

Publisher: Hacettepe University

Journal: Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) 2008 Issue 9, pp.309-324

Document Type: Article

Publication Date: 11/2008

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000458542

Frequency: Bi-Annual

pISSN: 1305-5992

Issues

Authors:

Yaşar KALAFAT

Publisher:

Hacettepe University

Journal:

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) 2008 Issue 9, pp.309-324

Document Type:

Article

Publication Date:

11/2008

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000458542

Frequency:

Bi-Annual

pISSN:

1305-5992