Theodor W. Adorno: Auschwitz’ten Sonra Ahlak Sorunsalı

Selvihan Polat

Article Details

Theodor W. Adorno: Auschwitz’ten Sonra Ahlak Sorunsalı

Authors:

Selvihan Polat

Publisher:

Gumushane University

Main Topics:

Etik | 20. Yüzyıl Felsefesi

Journal:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.102-110

Document Type:

Article

Publication Date:

4/2024

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001316986

pISSN:

2148-5232

Keywords:

Abstract:

 Bu çalışmada, Theodor W. Adornonun normatif bir ahlak teorisi oluşturmak yerine ahlak teorilerinin eleştirel reddine yönelerek yadsıyıcı bir perspektif geliştirdiği iddia edilmektedir. Bu savı destekleyecek en önemli uğrak ise trajik bir deneyim olan Auschwitz olayıdır. Agambenin benzettiği şekliyle, kurbanla celladın birbirine benzediği gri bölge olan Auschwitz, insanlığın imhasıdır ve ahlaki yıkımın en ağır göstergesidir. Soykırımın gerçekleştiği bir yer adından daha fazlasını dile getiren Auschwitz, nasıl yaşanması gerektiğine ilişkin iyi yaşam öğretilerinin ortaya koyduğu reçetelerin yol açtığı ahlaki bir yıkım olarak değerlendirilmektedir. Bu yıkım ve onu meydana getiren koşulların hâlâ devam ediyor oluşu, mevcut koşullarda ahlaki ve doğru yaşamın kapalı olduğuna dair bir inanca yol açmaktadır. Adornoyu bu inanca iten unsurlar ise; geç kapitalizm, araçsal akıl nosyonu, kültür endüstrisinin uyum dayatan buyruğu, soğukluk ve kayıtsızlıkla karakterize edilen hakim burjuva eğilimidir. Birbiriyle iç içe olan bu unsurlar, sadece ahlaki alandaki çürümeye değil yaşama dair tüm öğelerde tahribatlara yol açmaktadır. Adornonun eleştirel felsefesi, yoğun bir bunalımın yaşandığı döneme rağmen, teslimiyete izin vermeyerek Auschwitz benzeri felaketlerin tekrar meydana gelmemesi için ne yapılmaması üzerine yoğunlaşan negatif bir kategorik buyruktan söz etmektedir. Rasyonel temellendirmeye izin vermeyen yeni negatif kategorik buyruk, Kantın kategorik buyruğunun aksine somut acıdan yola çıkmaktadır. Bu yönüyle Adornonun sözünü ettiği yeni kategorik buyruk, etik bir teori oluşturmanın aksine tam olarak evrensel ilkelerin geçerliliğini ve etik sonuçlarını eleştiriye tabi tutmaktadır.

 Bu çalışmada, Theodor W. Adornonun normatif bir ahlak teorisi oluşturmak yerine ahlak teorilerinin eleştirel reddine yönelerek yadsıyıcı bir perspektif geliştirdiği iddia edilmektedir. Bu savı destekleyecek en önemli uğrak ise trajik bir deneyim olan Auschwitz olayıdır. Agambenin benzettiği şekliyle, kurbanla celladın birbirine benzediği gri bölge olan Auschwitz, insanlığın imhasıdır ve ahlaki yıkımın en ağır göstergesidir. Soykırımın gerçekleştiği bir yer adından daha fazlasını dile getiren Auschwitz, nasıl yaşanması gerektiğine ilişkin iyi yaşam öğretilerinin ortaya koyduğu reçetelerin yol açtığı ahlaki bir yıkım olarak değerlendirilmektedir. Bu yıkım ve onu meydana getiren koşulların hâlâ devam ediyor oluşu, mevcut koşullarda ahlaki ve doğru yaşamın kapalı olduğuna dair bir inanca yol açmaktadır. Adornoyu bu inanca iten unsurlar ise; geç kapitalizm, araçsal akıl nosyonu, kültür endüstrisinin uyum dayatan buyruğu, soğukluk ve kayıtsızlıkla karakterize edilen hakim burjuva eğilimidir. Birbiriyle iç içe olan bu unsurlar, sadece ahlaki alandaki çürümeye değil yaşama dair tüm öğelerde tahribatlara yol açmaktadır. Adornonun eleştirel felsefesi, yoğun bir bunalımın yaşandığı döneme rağmen, teslimiyete izin vermeyerek Auschwitz benzeri felaketlerin tekrar meydana gelmemesi için ne yapılmaması üzerine yoğunlaşan negatif bir kategorik buyruktan söz etmektedir. Rasyonel temellendirmeye izin vermeyen yeni negatif kategorik buyruk, Kantın kategorik buyruğunun aksine somut acıdan yola çıkmaktadır. Bu yönüyle Adornonun sözünü ettiği yeni kategorik buyruk, etik bir teori oluşturmanın aksine tam olarak evrensel ilkelerin geçerliliğini ve etik sonuçlarını eleştiriye tabi tutmaktadır.

 Bu çalışmada, Theodor W. Adornonun normatif bir ahlak teorisi oluşturmak yerine ahlak teorilerinin eleştirel reddine yönelerek yadsıyıcı bir perspektif geliştirdiği iddia edilmektedir. Bu savı destekleyecek en önemli uğrak ise trajik bir deneyim olan Auschwitz olayıdır. Agambenin benzettiği şekliyle, kurbanla celladın birbirine benzediği gri bölge olan Auschwitz, insanlığın imhasıdır ve ahlaki yıkımın en ağır göstergesidir. Soykırımın gerçekleştiği bir yer adından daha fazlasını dile getiren Auschwitz, nasıl yaşanması gerektiğine ilişkin iyi yaşam öğretilerinin ortaya koyduğu reçetelerin yol açtığı ahlaki bir yıkım olarak değerlendirilmektedir. Bu yıkım ve onu meydana getiren koşulların hâlâ devam ediyor oluşu, mevcut koşullarda ahlaki ve doğru yaşamın kapalı olduğuna dair bir inanca yol açmaktadır. Adornoyu bu inanca iten unsurlar ise; geç kapitalizm, araçsal akıl nosyonu, kültür endüstrisinin uyum dayatan buyruğu, soğukluk ve kayıtsızlıkla karakterize edilen hakim burjuva eğilimidir. Birbiriyle iç içe olan bu unsurlar, sadece ahlaki alandaki çürümeye değil yaşama dair tüm öğelerde tahribatlara yol açmaktadır. Adornonun eleştirel felsefesi, yoğun bir bunalımın yaşandığı döneme rağmen, teslimiyete izin vermeyerek Auschwitz benzeri felaketlerin tekrar meydana gelmemesi için ne yapılmaması üzerine yoğunlaşan negatif bir kategorik buyruktan söz etmektedir. Rasyonel temellendirmeye izin vermeyen yeni negatif kategorik buyruk, Kantın kategorik buyruğunun aksine somut acıdan yola çıkmaktadır. Bu yönüyle Adornonun sözünü ettiği yeni kategorik buyruk, etik bir teori oluşturmanın aksine tam olarak evrensel ilkelerin geçerliliğini ve etik sonuçlarını eleştiriye tabi tutmaktadır.

 Bu çalışmada, Theodor W. Adornonun normatif bir ahlak teorisi oluşturmak yerine ahlak teorilerinin eleştirel reddine yönelerek yadsıyıcı bir perspektif geliştirdiği iddia edilmektedir. Bu savı destekleyecek en önemli uğrak ise trajik bir deneyim olan Auschwitz olayıdır. Agambenin benzettiği şekliyle, kurbanla celladın birbirine benzediği gri bölge olan Auschwitz, insanlığın imhasıdır ve ahlaki yıkımın en ağır göstergesidir. Soykırımın gerçekleştiği bir yer adından daha fazlasını dile getiren Auschwitz, nasıl yaşanması gerektiğine ilişkin iyi yaşam öğretilerinin ortaya koyduğu reçetelerin yol açtığı ahlaki bir yıkım olarak değerlendirilmektedir. Bu yıkım ve onu meydana getiren koşulların hâlâ devam ediyor oluşu, mevcut koşullarda ahlaki ve doğru yaşamın kapalı olduğuna dair bir inanca yol açmaktadır. Adornoyu bu inanca iten unsurlar ise; geç kapitalizm, araçsal akıl nosyonu, kültür endüstrisinin uyum dayatan buyruğu, soğukluk ve kayıtsızlıkla karakterize edilen hakim burjuva eğilimidir. Birbiriyle iç içe olan bu unsurlar, sadece ahlaki alandaki çürümeye değil yaşama dair tüm öğelerde tahribatlara yol açmaktadır. Adornonun eleştirel felsefesi, yoğun bir bunalımın yaşandığı döneme rağmen, teslimiyete izin vermeyerek Auschwitz benzeri felaketlerin tekrar meydana gelmemesi için ne yapılmaması üzerine yoğunlaşan negatif bir kategorik buyruktan söz etmektedir. Rasyonel temellendirmeye izin vermeyen yeni negatif kategorik buyruk, Kantın kategorik buyruğunun aksine somut acıdan yola çıkmaktadır. Bu yönüyle Adornonun sözünü ettiği yeni kategorik buyruk, etik bir teori oluşturmanın aksine tam olarak evrensel ilkelerin geçerliliğini ve etik sonuçlarını eleştiriye tabi tutmaktadır.

Article Details

Theodor W. Adorno: Auschwitz’ten Sonra Ahlak Sorunsalı

Authors:

Selvihan Polat

Publisher:

Gumushane University

Main Topics:

Etik | 20. Yüzyıl Felsefesi

Journal:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.102-110

Document Type:

Article

Publication Date:

4/2024

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001316986

pISSN:

2148-5232

Theodor W. Adorno

Negatif Ahlak Felsefesi

Auschwitz

Kültür Endüstrisi

Negatif Kategorik Buyruk

Issues

Article Details

Theodor W. Adorno: Auschwitz’ten Sonra Ahlak Sorunsalı

Authors: Selvihan Polat

Publisher: Gumushane University

Main Topics: Etik | 20. Yüzyıl Felsefesi

Journal: Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.102-110

Document Type: Article

Publication Date: 4/2024

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2001316986

pISSN: 2148-5232

Theodor W. Adorno

Negatif Ahlak Felsefesi

Auschwitz

Kültür Endüstrisi

Negatif Kategorik Buyruk

Issues

Authors:

Selvihan Polat

Publisher:

Gumushane University

Main Topics:

Etik | 20. Yüzyıl Felsefesi

Journal:

Mavi Atlas Vol.12 Issue 1, pp.102-110

Document Type:

Article

Publication Date:

4/2024

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001316986

pISSN:

2148-5232