MEVLANA HİMMETÎ’NİN TÜRKÇE DİVANI VE BU DİVANDA HZ.  ALİ’NİN YERİ

Mehdi REZAEI

Article Details

MEVLANA HİMMETÎ’NİN TÜRKÇE DİVANI VE BU DİVANDA HZ. ALİ’NİN YERİ

Authors:

Mehdi REZAEI

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Journal:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2020 Issue 96, pp.229-248

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000808912

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

Keywords:

Abstract:

 

Alevism is prevalent among the majority of Oghuz Turks. Although this movement is known by  various names in different regions, it has reached our time under a single roof. Even though Alevi  societies are different from each other in terms of language and culture, but their common feature is  love for Hazrat Ali and the twelve Imams. From the ninth century, the geographic area of Iran became  an important epicenter of the Alevis. In 864, with the establishment of the first Alevi government  in Tabaristan, Shiism and Alevism spread in Iran. During the Safavid dynasty period, with the  recognition of the Shiite religion, a new page opened in the history of Iran. This situation inevitably  affected literary works, especially poetry. During this period, Hazrat Ali and topics related to him  became one of the main themes of the poems of poets including Shah Ismail. One of the poets  who reflected the love for Hazrat Ali on a large scale in his poems is Mawlana Hemmati Angurani.  Hemmati, who probably lived in the 16th century, composed his two-part divan in Azerbaijani  Turkic. He has dedicated the first part of the Divan to Hazrat Ali and has devotionally expressed his  virtues in an epical and mystical style. Hemmati believes those who follow Ali will reach perfection  and those who do not follow him will be at loss. In this article, Hemmati and his Turkish divan are  introduced, and the high status of Hazrat Ali in his worldview is examined. Although Hemmati is  not well known in literary circles to this day, he is one of the Turkish poets who has used Azerbaijani  Turkic artistically. Old Oghuz Turkic features can also be seen everywhere in the Divan of Hemmati.

 

Oğuz Türklerinin büyük bir bölümü arasında etkili olan Alevilik, çeşitli coğrafyalarda farklı adlarla  tanınsa da tek bir çatı altında günümüze kadar süregelmiştir. Alevi inancına sahip olan topluluklar dil  ve kültür bakımından birbirlerinden farklılık gösterseler de Hz. Ali ve on iki imama sevgi beslemek  bakımından ortak özellikler paylaşmaktadırlar. IX. yüzyıldan itibaren İran coğrafyası, Aleviler için  önemli bir merkez haline geldi. 864 yılında Taberistan’da ilk Alevi hükümetinin kurulmasıyla birlikte  Alevilik ve Şiilik İran’da yayılmaya başladı. Safeviler döneminde Şiiliğin resmî mezhep konumuna  gelmesiyle birlikte İran tarihinde yeni bir sayfa açılmış oldu. Söz konusu durum ister istemez edebî  eserlere özellikle şiire yansımaya başladı. Bu dönemde Şah İsmail başta olmak üzere birçok şairin  şiirinde Hz. Ali ve onunla ilgili konular ana temalardan birini oluşturdu. Hz. Ali sevgisini kendi  eserlerinde geniş ölçüde yansıtmaya çalışan şairlerden biri de Mevlana Himmetî-yi Engûrânî’dir. XVI.  yüzyılda yaşadığı tahmin edilen Himmetî, iki ayrı bölümden oluşan divanını Azerbaycan Türkçesiyle  kaleme almıştır. Divanın birinci bölümünü Hz. Ali’ye ayırmış, destansı ve tasavvufî bir üslupla onun  faziletlerini içtenlikle anlatmıştır. Himmetî, Hz. Ali’nin izinden gidenlerin kemale erebileceklerini,  gitmeyenlerin ise hüsrana uğrayacaklarını vurgulamaktadır. Bu yazıda, Himmetî ve onun Türkçe  divanı üzerinde durulmuş, bu şairin dünya görüşünde Hz. Ali’nin yeri incelenmiştir. Günümüze  kadar Himmetî, edebiyat çevrelerinde çok tanınmasa da Azerbaycan Türkçesini ustaca kullanan bir  Türk şairdir. Himmetî divanında yer yer Eski Oğuz Türkçesinin de özellikleri görülmektedir.

Article Details

MEVLANA HİMMETÎ’NİN TÜRKÇE DİVANI VE BU DİVANDA HZ. ALİ’NİN YERİ

Authors:

Mehdi REZAEI

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Journal:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2020 Issue 96, pp.229-248

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000808912

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

Mevlana Himmeti

Türkçe Divan

Azerbaycan Türkçesi

Hz. Ali.

Issues

Article Details

MEVLANA HİMMETÎ’NİN TÜRKÇE DİVANI VE BU DİVANDA HZ. ALİ’NİN YERİ

Authors: Mehdi REZAEI

Publisher: Ankara Hacı Bayram Veli University

Journal: Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2020 Issue 96, pp.229-248

Document Type: Article

Publication Date: 12/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000808912

Frequency: Quarterly

eISSN: 2147-9895

pISSN: 1306-8253

Mevlana Himmeti

Türkçe Divan

Azerbaycan Türkçesi

Hz. Ali.

Issues

Authors:

Mehdi REZAEI

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Journal:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2020 Issue 96, pp.229-248

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000808912

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253