KLASİK ÇAĞATAY DEVRİ ŞAİRLERİ OLAN ALİ ŞİR NEVÂYİ VE HÜSEYİN BAYKARA’NIN MANZUM ESERLERİNDE OLDURGAN ÇATI

Serpil SOYDAN

Article Details

KLASİK ÇAĞATAY DEVRİ ŞAİRLERİ OLAN ALİ ŞİR NEVÂYİ VE HÜSEYİN BAYKARA’NIN MANZUM ESERLERİNDE OLDURGAN ÇATI

Authors:

Serpil SOYDAN

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Gazi Türkiyat 2017 Issue 20, pp.157-179

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2017

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000426673

pISSN:

1307-914X

Abstract:

 

Çatı, öznenin eyleyen, eyleten, karşılıklı ya da birlikte yapma, etkilenen biçimleri ile yüklem
arasındaki ilişkileri belirleyen, fiilden fiil yapım ekleri alarak anlam değişmelerine uğrayan yeni
biçimleridir. Geçişsiz fiillerin, ettirgenlik ekleri olarak bilinen -Ar-,-DIr-,-Ir-,-(I)t- gibi fiilden fiil
yapım ekleri alarak öznenin işi kendi yaptığı ya da öznenin nesne üzerinde doğrudan etkili olduğu
çatı türü oldurgan çatı olarak tanımlanmaktadır. Fiil çatısı konusu dil bilimi alanının çözüme
ulaştırılması gereken en önemli konularından biridir. Ayrıca Çağatay Türkçesi döneminde de fiilde
çatı konusu incelenmemiştir Bu konu üzerinde gramer konusunu ele alan araştırmacılar tarafından
fikir birliği sağlanamamıştır. Türkçenin tarihî lehçeleri üzerinde yapılan çalışmalarda bu konu sadece
yapı açısından incelenmiş, anlam bilimi konusuna değinilmemiştir. Dolayısıyla çalışma, çatı
konusunda anlam bilimi bakımından yaşanan eksiklere dikkati çekecektir. Çağatay Türkçesinde çatı
eki alan fiillerin hangi anlamlarda kullanıldığı ortaya konulacaktır. Bu makalede Çağatay Türkçesinde
Anlam ve Fonksiyon Açısından Fiilde Çatı konulu doktora tez çalışmasında oldurgan, ettirgen,
edilgen, meçhul, dönüşlü, işteş çatı olmak üzere altı başlık altında incelenen fiilde çatı konusundan
sadece oldurgan çatı ele alınmıştır. Oldurgan çatı bölümünde, anlam ve yapı bakımından
değerlendirilmiş bazı fiil örneklerine yer verilmiştir. Oldurgan çatı tasnifinde yapı bölümünde,
fiillerin aldığı ekler, anlam bölümünde fiillerin aldığı çatı eklerine göre üstlendiği fonksiyonlar dikkate
alınarak tasnif yapılmıştır.

Article Details

KLASİK ÇAĞATAY DEVRİ ŞAİRLERİ OLAN ALİ ŞİR NEVÂYİ VE HÜSEYİN BAYKARA’NIN MANZUM ESERLERİNDE OLDURGAN ÇATI

Authors: Serpil SOYDAN

Publisher: Ankara Hacı Bayram Veli University

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Gazi Türkiyat 2017 Issue 20, pp.157-179

Document Type: Article

Publication Date: 6/2017

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000426673

pISSN: 1307-914X

Issues

Authors:

Serpil SOYDAN

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Gazi Türkiyat 2017 Issue 20, pp.157-179

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2017

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000426673

pISSN:

1307-914X