CHOMSKY’NİN EVRENSEL DİLBİLGİSİ KURAMI TEMELİNDE ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİNDE SIFAT-FİİLLİ YAPILARIN KARŞILAŞTIRILMASI

Ferhat KARABULUT; Tuba ARI ÖZDEMİR

Article Details

CHOMSKY’NİN EVRENSEL DİLBİLGİSİ KURAMI TEMELİNDE ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİNDE SIFAT-FİİLLİ YAPILARIN KARŞILAŞTIRILMASI

Authors:

Ferhat KARABULUT | Tuba ARI ÖZDEMİR

Publisher:

Bahir SELÇUK

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 2020 Vol.6 Issue 1, pp.51-70

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000739661

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2149-892X

Abstract:

 


Her
dilin kendine has biçimbilimsel ve söz dizimsel yapıları vardır. Bu yapılar
bazen başka dillerle benzerlik gösterebilir. Buna Chomsky İlkeler (Principles) adını verir. Baz yapılar ise sadece belli bir
dile aittir. Bu yapılara ise Chomsky değiştirgenler (parameters) adını verir. Yani İlkeler, her dilde
karşımıza çıkan ve evrensel özellik gösteren kurallardır. Değiştirgenler de dillerdeki farklılıkları ve dillere özel kuralları işaret
eder. Bununla birlikte ilkeler ve değiştirgenler
kuralı aynı dilin lehçeleri ve hatta ağızları arasında da söz konusu
olmaktadır. Başka bir deyişle her dilin de kendi içinde (alt kollarında) hem
ilkeler yani dil içi evrensellikler
hem de değiştirgenler kaçınılmaz olarak mevcuttur. Dilin çağdaş lehçeleri için
söz konusu olan ilkeler ve değiştirgenler kuralı, kuşkusuz, her dilin tarihi ve
çağdaş dönemi karşılaştırıldığında da söz konusudur.


Dillerin
veya herhangi bir dilin yapısal analizlerinde Chomsky’nin Evrensel Dilbilgisi Kuramı önemli ipuçları verir. Yine Chomsky
kuramlarının önemli kavramları olan derin
yapı ve yüzey yapı çok önemlidir.
Bir dilin analizinin tam olarak yapılabilmesi için, o dilin hem tarihsel
yapısının hem de lehçeler arasında meydana gelen yapıların birlikte ele
alınması gerekir. Underhill, Chomsky kuramları temelinde, Türkçedeki sıfat
fiilleri iki gruba ayırmış ve bunlara özne
sıfat fiiller ve nesne sıfat fiiller
adını vermiştir. 


Bu
çalışmada; Türk Dilinin (Çağdaş Türk Lehçelerinin) en önemli yapılarından olan
sıfat-fiilli yapılar Chomsky kuramları temelinde ele alınmış ve karşılaştırmalı
bir analiz yapılmıştır. Çalışmada,
Underhill’in yöntemi benimsenmiş ve -An
ve -DIK sıfat-fiil yapısı ile
kurulmuş cümleler esas alınmıştır. İlk olarak sıfat fiilli cümleler Türkiye
Türkçesi’nde tespit edilmiştir. İkinci olarak bu cümleler yazı dili olarak
kullanılan 18 Türk lehçesinde bu lehçenin ana dil konuşurlarına sorularak
yeniden kurgulanmıştır. Üçüncü olarak bu cümleler Underhill’in özne sıfat-fiil
ve nesne sıfat-fiil ayrımına dayanarak analiz edilmiştir.


.

Article Details

CHOMSKY’NİN EVRENSEL DİLBİLGİSİ KURAMI TEMELİNDE ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİNDE SIFAT-FİİLLİ YAPILARIN KARŞILAŞTIRILMASI

Authors: Ferhat KARABULUT | Tuba ARI ÖZDEMİR

Publisher: Bahir SELÇUK

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 2020 Vol.6 Issue 1, pp.51-70

Document Type: Article

Publication Date: 12/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000739661

Frequency: Quarterly

eISSN: 2149-892X

Issues

Authors:

Ferhat KARABULUT | Tuba ARI ÖZDEMİR

Publisher:

Bahir SELÇUK

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 2020 Vol.6 Issue 1, pp.51-70

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000739661

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2149-892X