DIMAŞKÎ’NİN KİTÂBÜ’L-ÂDÂB VE’S-SİYÂSE FÎ ᶜİLMİ’N-NAZAR VE’L-FİRÂSE (KIYÂFET-NÂME) ADLI ESERİNİN SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE KAYITLI TERCÜMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

İnan GÜMÜŞ

Article Details

DIMAŞKÎ’NİN KİTÂBÜ’L-ÂDÂB VE’S-SİYÂSE FÎ ᶜİLMİ’N-NAZAR VE’L-FİRÂSE (KIYÂFET-NÂME) ADLI ESERİNİN SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE KAYITLI TERCÜMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Authors:

İnan GÜMÜŞ

Publisher:

Cukurova University

Main Topics:

Linguistics

Journal:

Çukurova University Journal of Turkology Research 2021 Vol.6 Issue 2, pp.788-841

Document Type:

Article

Publication Date:

11/2021

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000942057

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2548-0979

pISSN:

2587-1900

Keywords:

Abstract:

 

Physiognomy, which means making certain determinations about the character of the human being based on its external appearance, emerged as a branch of firâset in the beginning, and over time, the concepts of physiognomy and firaset have become synonymous in Turkish literature. Many physiognomy books of copyright or translation have been written in Turkish literature about the physiognomy, which is in demand in western and Eastern cultures, especially under the influence of Arabic works. Among the works written in this genre, it can be stated that the translations of Dımaşkî’s Arabic physiognomy book named Kitâbü’l-Âdâb ve’s-Siyâse fî Ǿİlmi’n-Nazar ve’l-Firâse have an important place. Different translations of the work and the copies of these translations show the popularity of Dımaşkî’s work. As far as it can be determined, the work also has a translation of unknown translator in addition to the translations made by Şaban-ı Sivrihisarî, Muhammed bin Iyas and Silistrevî. In this study, the copy of the translation made by Muhammed bin Iyas, which is registered with the inventory number of Tahir Ağa No. 360 in Süleymaniye Library among the seven copies we can identify, has been focused on. The translation date is not recorded in the copy consisting of 46 sheets and generally 15 lines. Considering that the oldest copy (copy of the Hungarian Academy of Sciences) with a recorded translation date was dated to 1569, it can be estimated that the translation made by Muhammed bin Iyas could be from the 16th century. As a matter of fact, this result emerges from the grammar features of the manuscript as well. The grammar features of the text are in accordance with the general characteristics of Classical Ottoman Turkish. In this study, after focusing on the physiognomy tradition, a copy of the work named Ķıyāfet-nāme by Muhammed bin Iyas, registered in Süleymaniye Library, was introduced and translated into transcription and general grammar features were determined.

 

İnsanın, dış görünüşünden yola çıkarak karakteri hakkında birtakım belirlemelerde bulunma anlamına gelen kıyafet, başlangıçta firasetin bir kolu olarak ortaya çıkmış ve zamanla Türk edebiyatında kıyafet ve firaset kavramları eş anlamlı olarak kullanılır hâle gelmiştir. Batı ve Doğu kültürlerinde rağbet gören kıyafet ilmine dair, Türk edebiyatında da özellikle Arapça eserlerin etkisiyle telif ya da tercüme birçok kıyafetname kaleme alınmıştır. Bu türde kaleme alınmış eserler arasında Dımaşkî’nin Kitâbü’l-Âdâb ve’s-Siyâse fî Ǿİlmi’n-Nazar ve’l-Firâse adlı Arapça kıyafetnamesinin çevirilerinin önemli bir yer tuttuğu belirtilebilir. Eserin farklı çevirileri ve bu çevirilerin nüshaları Dımaşkî’nin eserine olan rağbeti göstermektedir. Tespit edilebildiği kadarıyla eserin, Şaban-ı Sivrihisarî, Muhammed bin İyas ve Silistrevî tarafından yapılan çevirilerinin yanında mütercimi bilinmeyen bir çevirisi de bulunmaktadır. Bu çalışmada Muhammed bin İyas tarafından yapılan çevirinin, belirleyebildiğimiz yedi nüsha içerisinden Süleymaniye Kütüphanesi Tahir Ağa No. 360 envanter numarasıyla kayıtlı nüshası üzerinde durulmuştur. 46 varaktan ve genel olarak 15 satırdan oluşan nüshada çeviri tarihi kayıtlı değildir. Çeviri tarihi kayıtlı olan en eski nüshanın (Macaristan Bilimler Akademisi Nüshası) 1569 yılına tarihlendiği göz önüne alındığında Muhammed bin İyas tarafından yapılan çevirinin 16. yüzyıla ait olabileceği tahmin edilebilir. Nitekim nüshanın dil özelliklerinden de bu sonuç ortaya çıkmaktadır. Metnin dil özellikleri Klasik Osmanlı Türkçesinin genel karakteristiği ile uyuşmaktadır. Bu çalışmada kıyafetname geleneği üzerinde durulduktan sonra Muhammed bin İyas tarafından Ķıyāfet-nāme olarak adlandırılan eserin, Süleymaniye Kütüphanesinde kayıtlı nüshasının tanıtımı ve çeviri yazıya aktarımı yapılmış ve genel dil özellikleri belirlenmiştir.

Article Details

DIMAŞKÎ’NİN KİTÂBÜ’L-ÂDÂB VE’S-SİYÂSE FÎ ᶜİLMİ’N-NAZAR VE’L-FİRÂSE (KIYÂFET-NÂME) ADLI ESERİNİN SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE KAYITLI TERCÜMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Authors:

İnan GÜMÜŞ

Publisher:

Cukurova University

Main Topics:

Linguistics

Journal:

Çukurova University Journal of Turkology Research 2021 Vol.6 Issue 2, pp.788-841

Document Type:

Article

Publication Date:

11/2021

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000942057

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2548-0979

pISSN:

2587-1900

Kıyafet İlmi

Kıyafetname

Klasik Osmanlı Türkçesi

Dil Özellikleri

Issues

Article Details

DIMAŞKÎ’NİN KİTÂBÜ’L-ÂDÂB VE’S-SİYÂSE FÎ ᶜİLMİ’N-NAZAR VE’L-FİRÂSE (KIYÂFET-NÂME) ADLI ESERİNİN SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE KAYITLI TERCÜMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Authors: İnan GÜMÜŞ

Publisher: Cukurova University

Main Topics: Linguistics

Journal: Çukurova University Journal of Turkology Research 2021 Vol.6 Issue 2, pp.788-841

Document Type: Article

Publication Date: 11/2021

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000942057

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2548-0979

pISSN: 2587-1900

Kıyafet İlmi

Kıyafetname

Klasik Osmanlı Türkçesi

Dil Özellikleri

Issues

Authors:

İnan GÜMÜŞ

Publisher:

Cukurova University

Main Topics:

Linguistics

Journal:

Çukurova University Journal of Turkology Research 2021 Vol.6 Issue 2, pp.788-841

Document Type:

Article

Publication Date:

11/2021

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000942057

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2548-0979

pISSN:

2587-1900