Türk Sanatında Üç Dişli Başlığa Sahip Şamanlar ve Savaşçılar

J. Özlem OKTAY ÇEREZCİ

Article Details

Türk Sanatında Üç Dişli Başlığa Sahip Şamanlar ve Savaşçılar

Authors:

J. Özlem OKTAY ÇEREZCİ

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Sociology and anthropology | Culture & institutions | Arts

Journal:

Journal of Art History 2020 Vol.29 Issue 2, pp.765-781

Document Type:

Article

Publication Date:

11/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000564662

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2636-8064

pISSN:

1300-5707

Abstract:

 


In Turkish art we can follow the human figures with the tricorn crowns for many centuries from the earliest periods which means that we can see these figures in Turkish Islamic art too. For the early period Turkish art all these representations at first may be defined as Umai. However, there are plenty of shaman and warrior depictions that have tricorn crowns. These tricorns which were mostly used by shamans, for their rituals, were not only produced from horns but also feathers of birds of prey such as eagles, etc. especially in Siberia, Tuva. So we sometimes come across with organic tricorn hats. And mostly, these tricorn crown representations that tapering upwards, resemble these feathers of birds of prey. Again it is necessary to notice that these birds are very important at the shamanist rituals. Besides, because of its triangle form, these crowns can be related with “world tree” and “ holy mountain”. In this concept we come across with the representations and compositions of tricorn crowns at statues, masks, metal work, rock paintings and etc.The symbolism of these crowns are not limited with the subjects that we mentioned before. They also symbolise the high social and military status, nobility and dynasty etc. We see lots of ruler depictions who have tricorn crowns again in many centuries in Turkish art that extends especially from Gokturk and Khazar periods to Great and Anatolian Seljuks. In this points we have to focus that these crowns has a very large extention not only in geographical meanning but in period too and can be traced iconographically for Turkish art. With the Turkish Islamic art we started to see these figures at tiles, miniature paintings and reliefs besides other works that we noticed before.Besides, in our view, these kind of crowns should be considered with sky-earth-water elements that are among the symbols of kosmos and centralism. So it is possible to examine these figures (women or men) that has tricorn crowns, except for the Umai representations, into two main groups such as “Shaman Representations and Rituals” and “Warriour and/or Noble Representations”. In our research, the iconography and symbolism of these figures that have tricorn crowns under these two main groups is going to be discussed and evaluated.

.

 


Türk sanatında üç dişli başlığa sahip tasvirlere oldukça erken dönemlerden itibaren yüzyıllar boyu rastlanmaktadır. Bu tasvirler söz konusu olduğunda ilk olarak Umay figürü akla gelmektedir. Bununla birlikte Türk sanatında üç dişli başlığa sahip pek çok şaman ve savaşçı tasviri bulunmaktadır. Daha çok şamanların törenlerde kullandıkları başlıklardaki böyle dişler, sadece boynuz gibi sert malzemelerden değil, yumuşak olarak kartal, baykuş gibi yırtıcı kuşların tüylerinden de meydana getirilmişlerdir. Konumuzla ilgili tasvirlerde de çoğunlukla bu tarz başlıkların yukarı doğru sivrileşen dişleri kartal gibi yırtıcı kuşların tüylerini andırmaktadır; tekrar hatırlatmak gerekirse bu tarz kuşların Şamanizm’de rolü büyüktür. Ayrıca üç dişli başlıklar yüksek statü göstergesi, asalet, hanedanlık ve askeri simge olarak karşımıza çıkar. Bunlara ek biçimde, görüşümüze göre, üç dişli başlık ya da taçlar merkeziyet ve evren sembolleri arasında önde gelen üç unsur yani gök-yer-su kavramı ile birlikte düşünülmelidir. Umay adıyla anılan örnekler haricinde tuttuğumuz Türk sanatında karşımıza çıkan üç dişli başlıklı figürleri “Şaman Tasvirleri ve Ritüelleri” ve “Savaşçı ve/veya Soylu Tasvirleri” ile ilişkili olarak iki ana grup altında incelemek mümkündür. Söz konusu çalışmamızda bu iki ana grup altında özellikle erken devir Türk sanatında karşımıza çıkan üç dişli başlıklı figürler gerek sembolizm gerekse ikonografi açısından tartışılacak ve değerlendirilecektir.

.

Article Details

Türk Sanatında Üç Dişli Başlığa Sahip Şamanlar ve Savaşçılar

Authors: J. Özlem OKTAY ÇEREZCİ

Publisher: Ege University

Main Topics: Sociology and anthropology | Culture & institutions | Arts

Journal: Journal of Art History 2020 Vol.29 Issue 2, pp.765-781

Document Type: Article

Publication Date: 11/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000564662

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2636-8064

pISSN: 1300-5707

Issues

Authors:

J. Özlem OKTAY ÇEREZCİ

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Sociology and anthropology | Culture & institutions | Arts

Journal:

Journal of Art History 2020 Vol.29 Issue 2, pp.765-781

Document Type:

Article

Publication Date:

11/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000564662

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2636-8064

pISSN:

1300-5707