XIX. YÜZYILDA KÜRTLER ARASINDA HÂLİDÎLİĞİN YAYILMASINA KADİRÎ AİLELERİN TEPKİSİ

Abdulcebbar KAVAK

Article Details

XIX. YÜZYILDA KÜRTLER ARASINDA HÂLİDÎLİĞİN YAYILMASINA KADİRÎ AİLELERİN TEPKİSİ

Authors:

Abdulcebbar KAVAK

Publisher:

Şarkiyat Araştırmaları Derneği

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Şarkiyat 2020 Vol.12 Issue 4, pp.1183-1200

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000601415

Frequency:

Monthly

eISSN:

1308-9633

Abstract:

 

Khalidism has a special place in the sufi movements in the Islamic world in the 19st century. Khalidism, where the mujaddid sheikh Mawlana Khalid laid his foundation in Shahrazor, had the oppurtunıty to spread to a large part of the Islamıc geography during his years in Baghdad and Demascus. The firs serious support for Mawlana Khalid came without doubt from Shahrazur and the surrounding Kurdish elite. Membership of these personalities from Shahrazur, most of whom are members of the scientific class, to influential families and tribes, ıt accelerated the spread of Khalidism in this region. Similarly, the support for Khalidism in Shahrazur soon came from Kurds living in Iraq, Iran and Anatolia.
Khalidism spread rapidly among the Kurds and started to establish a strong social base. This situation also affected the Qadirî families such as Barzanji, Takabani, Haydari Birifkani in Iraq, Nahri, Arwasi, Fırsafi and Abri in Anatolia, Sheikh Baba, Sure and Gashihanî in İran. While some of these families opposed to Khalidism, some preferred to remain neutral and some families preferred to carry out their sufi activities under the umbrella of this new formation. In this article, we will try to examine the reactions of Qadirî families against Khalidism, who were active among the Kurds in the 19st century.

 

XIX. Yüzyılda İslam dünyasındaki tasavvufî hareketler içinde Hâlidîliğin ayrı bir yeri vardır. Müceddidî şeyhi Mevlânâ Hâlid’in Şehrezor’da temelini attığı Hâlidîlik, Bağdat ve Şam’da bulunduğu yıllarda İslam coğrafyasının büyük bir kesimine yayılma imkânı bulmuştur. Mevlânâ Hâlid’e ilk ciddi destek, şüphesiz Şehrezor ve çevresindeki Kürt elitinden gelmiştir. Büyük çoğunluğu ilmiye sınıfı mensubu olan Şehrezorlu bu şahsiyetlerin nüfuzlu ailelere ve aşiretlere mensubiyeti, Hâlidîliğin bu bölgede yayılmasını hızlandırmıştır. Şehrezor’da Hâlidîliğe verilen desteğin bir benzeri çok geçmeden Irak, İran ve Anadolu’da yaşayan Kürtlerden gelmiştir. 
Hâlidîlik Kürtler arasında hızla yayılarak güçlü bir toplumsal zemine oturmaya başlamıştır. Bu durum Irak’ta faaliyet yürüten Berzencî, Talabanî, Haydarî, Birîfkanî, Anadolu’da Nehrî, Arvasî, Firsafî ve Âbrî, İran’da Şeyh Baba, Sure ve Gaşîhanî gibi Kadirî aileleri de etkilemiştir. Bu ailelerin bir kısmı Hâlidîliğe muhalefet ederken, bazıları tarafsız kalmayı diğer bir kısım aileler ise tasavvufî faaliyetlerini bu yeni oluşumun şemsiyesi altında yürütmeyi tercih etmişlerdir. Bu makalemizde XIX. Yüzyılda Kürtler arasında etkin olan Kadirî ailelerin Hâlidîliğe karşı tepkilerini irdelemeye gayret edeceğiz.

Article Details

XIX. YÜZYILDA KÜRTLER ARASINDA HÂLİDÎLİĞİN YAYILMASINA KADİRÎ AİLELERİN TEPKİSİ

Authors: Abdulcebbar KAVAK

Publisher: Şarkiyat Araştırmaları Derneği

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Şarkiyat 2020 Vol.12 Issue 4, pp.1183-1200

Document Type: Article

Publication Date: 12/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000601415

Frequency: Monthly

eISSN: 1308-9633

Issues

Authors:

Abdulcebbar KAVAK

Publisher:

Şarkiyat Araştırmaları Derneği

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Şarkiyat 2020 Vol.12 Issue 4, pp.1183-1200

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000601415

Frequency:

Monthly

eISSN:

1308-9633