KİTĀBÜ’L‐İDRĀK HAŞİYELERİNİN ÖZGÜN SÖZ VARLIĞI VE ANADOLU TÜRKÇESİNDEKİ KARŞILIKLARI

Musa SALAN

Article Details

KİTĀBÜ’L‐İDRĀK HAŞİYELERİNİN ÖZGÜN SÖZ VARLIĞI VE ANADOLU TÜRKÇESİNDEKİ KARŞILIKLARI

Authors:

Musa SALAN

Publisher:

Bartin University

Journal:

Journal of Faculty of Letters 2017 Vol.2 Issue 1, pp.103-144

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2017

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000695073

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2547-9865

pISSN:

2602-3520

Abstract:

 


Since Old Kipchak possesses very few works, Turkic works of Mamluk era have

always been examined within the scope of Kipchak language. These works, however,

also include indisputably large Oghuz vocabulary as much as Kipchak one. One of these

works is a glossary, which has no own manuscript, but is written down on the margins

of Kitāb al‐Idrāk li lisan al‐Atrāk. The margin glosses of Kitāb al‐Idrāk has such a

vocabulary that only half of it can be found in other Mamluk‐Kipchak works. This

original part of the margin glosses seems to have to do with Anatolian Turkish with

respect to their phonological character as well as containing many loanwords from

Greek and Armenian. This paper compares the original part of margin glosses of Kitāb

al‐Idrāk with Anatolian Turkish in three substrata (Old Anatolian Turkish XIII‐XIX. cc.;

Anatolian Turkish dialects; standard Turkish) and lists the words matched. This

matching also sheds light on Oghuzification of Mamluk‐Kipchak language.

.

 


Tarihî Türkçenin Memlûk sahasında yazılmış yadigârları, Eski Kıpçakça

metinlerin kısıtlı oluşu dolayısıyla hep Kıpçakça cephesinden ele alınmıştır; ancak bu

saha eserleri Kıpçak dil malzemesi taşıdığı kadar, yadsınamaz ölçüde Oğuz dil

malzemesi de içermektedir. Bu eserlerden biri de müstakil bir nüshası olmayıp

Kitābü’l‐idrāk li Lisani’l‐Etrāk adlı eserin derkenarına kaydedilmiş olan sözlüktür.

Kitābü’l‐idrāk haşiyelerinin barındırdığı söz varlığının yarıya yakını Memlûk sahasının

diğer eserlerinde görülmemektedir. Memlûk sahası için farklılık arz eden bu söz varlığı

gerek fonolojik yapıları dolayısıyla gerekse içinde taşıdığı pek çok Rumca ve Ermenice

alıntı dolayısıyla Anadolu Türkçesi ile ilişkili gözükmektedir. Bu çalışmada söz konusu

özgün söz varlığı Anadolu Türkçesi ile üç katmanda (Eski Anadolu Türkçesi XIIIXIX.

yy.; Anadolu ağızları; standart Türkiye Türkçesi) karşılaştırılmış ve eşleşen

sözcükler listelenmiştir. Bu eşleşme ayrıca Memlûk‐Kıpçakçasının Oğuzcalaşmasına

ışık tutmaktadır.

.

Article Details

KİTĀBÜ’L‐İDRĀK HAŞİYELERİNİN ÖZGÜN SÖZ VARLIĞI VE ANADOLU TÜRKÇESİNDEKİ KARŞILIKLARI

Authors: Musa SALAN

Publisher: Bartin University

Journal: Journal of Faculty of Letters 2017 Vol.2 Issue 1, pp.103-144

Document Type: Article

Publication Date: 6/2017

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000695073

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2547-9865

pISSN: 2602-3520

Issues

Authors:

Musa SALAN

Publisher:

Bartin University

Journal:

Journal of Faculty of Letters 2017 Vol.2 Issue 1, pp.103-144

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2017

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000695073

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2547-9865

pISSN:

2602-3520