“Öztürkçeciliğin” Edebî Eserlere Yansıması

İsmail KARACA

Article Details

“Öztürkçeciliğin” Edebî Eserlere Yansıması

Authors:

İsmail KARACA

Publisher:

Istanbul University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Journal of Turkish Language and Literature 2020 Vol.60 Issue 1, pp.347-372

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000650656

Frequency:

Monthly

eISSN:

2602-2648

pISSN:

1015-2091

Abstract:

 

Literature is not immune to the changes brought about by social events. The same holds for the main literary genres, novel and stage play. One can detect the effects of the social, political, cultural atmosphere and the dominant ideology of the period in many works of literature. On the other hand literature plays key roles in shaping and transforming society. In the early years of the Turkish Republic in 1930s, cultural studies were considered of vital importance. These cultural studies were centered around ‘’Turkish History’’ and ‘’Turkish Language’’. These studies led to many different perspectives and discussions. One of the hot topics had been the creation of an ‘’Öztürkçe’’ vocabulary and literature. The social, cultural and political practices of the early Republic found their way in works of literature. The Republican Revolution put novel and stage-plays in the service of legitimating and propagating its ideology. Va-nu’s Savaştan Barışa is the first and only novel penned with ‘’Öztürkçe’’ vocabulary. Münir Hayri (Egeli)’s stage plays Bir Ülkü Yolu, Taş Bebek and Bayönder also made use of ‘’Öztürkçe’’ vocabulary. In this article we examined how the hot topic of 1930s namely ‘’Öztürkçe’’ had its echoes in certain literary works of that period.

 

Hayatın yansıması olan edebiyatın toplumda yaşanan gelişmelerden etkilenmemesi mümkün değildir. Temel edebî eserlerden olan roman ve piyes için de aynı durum geçerlidir. Romanların ve piyeslerin ortaya çıkışında ve gelişmesinde birçok faktör önemlidir. Edebî eserlerin birçoğunda yazıldıkları dönemin siyasi, sosyal, kültürel şartlarının ve hâkim ideolojinin etkilerini görmek mümkündür. Bir eser yazarına bağlı olarak ortaya çıktığı için bütün bunlara yazar faktörünü de eklemek gerekir. Aynı zamanda edebî eserler toplumu değiştirme, dönüştürme, şekillendirme gibi fonksiyonlara da sahiptirler. Millî mücadelenin kazanılmasından sonra gelen 1930’lu yıllarda kültürel çalışmalara ağırlık verilir. Bu kültürel çalışmaların ağırlık noktasını “Türk Tarihi” ve “Türk Dili” ile ilgili yapılan faaliyetler oluşturur. Bu çalışmalara bağlı olarak birçok görüş ortaya konur ve tartışılır. Bunlardan biri de “Öztürkçe” kelime oluşturma ve yazma meselesidir. Cumhuriyet döneminde siyasi, sosyal, kültürel hayatta yaşanan değişim, gelişim ve yeniliklere bağlı olarak bu konular edebî eserlerde kendilerine yer bulurlar. Hâkim ideolojinin benimsetilmesinde ve yayılmasında özellikle romanlardan ve piyeslerden yararlanılır. Vâ-nû’ya ait Savaştan Barışa, tamamen “Öztürkçe” iddiasıyla yazılmış ilk ve tek romandır. Münir Hayri (Egeli)’nin Bir Ülkü Yolu, Taş Bebek ve Bayönder piyesleri de “Öztürkçe” ile yazılmışlardır. Biz de yazımızda, 1930’lu yıllarda popüler olan “Öztürkçe” meselesinin edebî eserlerde nasıl yer aldığını örnek metinler üzerinden incelemeye çalıştık.

Article Details

“Öztürkçeciliğin” Edebî Eserlere Yansıması

Authors: İsmail KARACA

Publisher: Istanbul University

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Journal of Turkish Language and Literature 2020 Vol.60 Issue 1, pp.347-372

Document Type: Article

Publication Date: 6/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000650656

Frequency: Monthly

eISSN: 2602-2648

pISSN: 1015-2091

Issues

Authors:

İsmail KARACA

Publisher:

Istanbul University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Journal of Turkish Language and Literature 2020 Vol.60 Issue 1, pp.347-372

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000650656

Frequency:

Monthly

eISSN:

2602-2648

pISSN:

1015-2091