Türk dilinin tarihi söz varlığından örnekler II (eyermek<edermek)

Paşa YAVUZARSLAN

Article Details

Türk dilinin tarihi söz varlığından örnekler II (eyermek<edermek)

Authors:

Paşa YAVUZARSLAN

Publisher:

Ankara University

Journal:

Türkoloji Dergisi 2010 Vol.17 Issue 1, pp.161-176

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2010

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000717369

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2602-4934

Abstract:

 

Despite the fact that it is no longer used in the contemporary Turkish of Turkey, this article illustrates the existence of the old Turkish verb édermek in historical Turkish texts. The phonological, morphological and semantic changes of the verb édermek in historical Turkish languages has been exposed through comparative linguistics. Of all ancient Turkish period texts, the aforementioned word - found only in ancient Uygur period texts as (y)edär-, has maintained its existence in the Karahan and Harezm texts and an adverb ederu has been derived from the verb edernek in the Harezm period. The phone /d/ has developed into the phone /y/ in Old Anatolian Turkish and Kipchak texts. The verb was not read correctly in Old Anatolian texts in particular, and was not found in the Tarama Dictionary which included the vocabulary found in texts of this specific period. Following research carried out on historical texts, it has been displayed that the verb edermek has been misread in countless texts.

 

Bu yazıda Türkiye Türkçesinin söz varlığında kullanım alanını yitirmiş olan Eski Türkçe édermek fiilinin, tarihî Türk metinlerindeki varlığı ortaya konulmuştur. édermek fiilinin tarihî Türk yazı dilleri içerisinde geçirmiş olduğu ses, biçim ve anlam değişiklikleri, karşılaştırmalı dil bilimi yöntemiyle tespit edilmiştir. Eski Türkçe dönemi metinlerinden yalnızca Uygur dönemi metinlerinde (y)edärşeklinde geçen kelime, Karahanlı ve Harezm metinlerinde de varlığını korumuş ve Harezm döneminde édermek fiilinden ederü biçiminde bir zarf yapısı gelişmişitr. Kıpçak ve Eski Anadolu Türkçesi metinlerinde édermek fiilindeki /d/ sesi /y/ sesine gelişmiştir. Fiil özellikle Eski Anadolu Türkçesi metinlerinde doğru okunamamış ve bu dönem metinlerinin söz varlığını içeren Tarama Sözlüğü’nde yer almamıştır. Tarihî metinlerde yapılan incelemeler sonucunda, édermek fiilinin pek çok metinde yanlış okunduğu tespit edilmiştir.

Article Details

Türk dilinin tarihi söz varlığından örnekler II (eyermek<edermek)

Authors: Paşa YAVUZARSLAN

Publisher: Ankara University

Journal: Türkoloji Dergisi 2010 Vol.17 Issue 1, pp.161-176

Document Type: Article

Publication Date: 3/2010

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000717369

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2602-4934

Issues

Authors:

Paşa YAVUZARSLAN

Publisher:

Ankara University

Journal:

Türkoloji Dergisi 2010 Vol.17 Issue 1, pp.161-176

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2010

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000717369

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2602-4934