Orhun Yazıtları’ndan Klasik Şiire Şark ve Garp Kavramı

Nazire ERBAY

Article Details

Orhun Yazıtları’ndan Klasik Şiire Şark ve Garp Kavramı

Authors:

Nazire ERBAY

Publisher:

Ataturk University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Journal of Turkish Research Institute 2017 Vol. Issue 60, pp.139-154

Document Type:

Article

Publication Date:

9/2017

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000902770

Frequency:

Tri-annual

eISSN:

2822-2725

Keywords:

Abstract:

 


soyut

The concepts of occident and orient have been commonly used in literary, political, historical, religious and social texts starting from the first historical records in terms of direction and culture. These two concepts, representing the rise and set of the sun, have become the symbols of birth, existence and disappearance of civilizations.

Concepts of occident and orient have been used since the appearance of historical texts narrating Turkish culture and establishment of Turkish civilization. These concepts have been rather used in the expression of the idea about gaining hegemony all over the world by pointing out the expansion of Turkish existence especially in Orhun Inscriptions which is the first written document of the Turks. Occident and Orient have also been used in types of poetry such as odes, eulogies and Mesnevi in the Classical Turkish Poetry. In the classical poetry which is a product of a settled organization and a rooted civilization, these concepts have similarities in the first written texts of Turkish history and they have also been used with different meanings.

In this study, the cultural value and meaning of the concepts of occident and orient will be mentioned through sample texts from Orhun Inscriptions and classical Turkish poetry. The use of the aforementioned concepts will be touched upon within a short reading of periods including Turkish culture and civilization in respect to similarities of meanings and collective consciousness.

.

 


Şark ve garp kavramları hem yön hem de kültürel anlamda bilinen ilk tarihî kayıtlardan itibaren edebî, siyasi, tarihî, dinî ve içtimai metinlerin içinde sıklıkla kullanılmıştır. Bu iki kavram güneşin doğuşu ve batışını temsil etmesi dolayısıyla, medeniyetlerin de doğuşu, varlığı ve ortadan kalkışının simgesel ifadesi olmuştur.

Türk kültür ve medeniyetinin kuruluşunu anlatan tarihî metinlerden itibaren şark ve garp kavramları kullanılmıştır. Bu kavramlar, Türklerin yazılı ilk belgesi olan Orhun Yazıtları’nda daha çok Türk varlığının yayılmasına işaret ederek dünyayı tamamen kuşatacak şekilde hâkim olma fikrinin anlatılmasında kullanılmıştır. Klasik Türk şiirinde de şark ve garp gazel, kaside ve mesnevi gibi nazım şekillerinde varlık gösterir. Bu kavramlar yerleşik bir düzenin, köklü bir medeniyetin mahsulü olan klasik şiirde, sınırları çizilmiş edebî metnin anlam dünyasıyla, Türk tarihinin ilk yazılı metinlerine benzerlikleri yanında, farklı anlamlarda kullanımları da muhakkak söz konusudur.

Bu çalışmada Orhun Yazıtları’ndan ve klasik Türk şiirinden yola çıkılarak şark ve garp kavramlarının kültürel anlam ve değerinden örnek metinlerle bahsedilmektir. Bahse konu olan iki kavramın kullanımı, kolektif bilinçten hareketle, anlamsal benzerlikler çerçevesinde, Türk kültür ve medeniyet tarihinin kısa bir süreç okuması içinde yapılmaktadır.

.

Article Details

Orhun Yazıtları’ndan Klasik Şiire Şark ve Garp Kavramı

Authors:

Nazire ERBAY

Publisher:

Ataturk University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Journal of Turkish Research Institute 2017 Vol. Issue 60, pp.139-154

Document Type:

Article

Publication Date:

9/2017

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000902770

Frequency:

Tri-annual

eISSN:

2822-2725

Şark

garp

Orhun Yazıtları

Klasik Türk Şiiri

Issues

Article Details

Orhun Yazıtları’ndan Klasik Şiire Şark ve Garp Kavramı

Authors: Nazire ERBAY

Publisher: Ataturk University

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Journal of Turkish Research Institute 2017 Vol. Issue 60, pp.139-154

Document Type: Article

Publication Date: 9/2017

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000902770

Frequency: Tri-annual

eISSN: 2822-2725

Şark

garp

Orhun Yazıtları

Klasik Türk Şiiri

Issues

Authors:

Nazire ERBAY

Publisher:

Ataturk University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Journal of Turkish Research Institute 2017 Vol. Issue 60, pp.139-154

Document Type:

Article

Publication Date:

9/2017

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000902770

Frequency:

Tri-annual

eISSN:

2822-2725