DEDE KORKUT KİTABI HAKKINDA İRAN’DA YAYIMLANAN ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Fazıl Özdamar

Article Details

DEDE KORKUT KİTABI HAKKINDA İRAN’DA YAYIMLANAN ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors:

Fazıl Özdamar

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Folklore

Journal:

Journal of Turkish World Studies 2019 Vol.19 Issue 2, pp.403-419

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2019

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000786796

Frequency:

Bi-Annual

pISSN:

1301-2045

Keywords:

Abstract:

 


As an important
region for Turkic World due to Turkish population and culture it harbors both
in the past and present, Iran is a region where important political changes
occured in the last century. These political changes effected Turks live
through prohibitions in social, political, cultural, religious fields just like other
ethnic groups living in Iran. As a result of this some
prohibitions occurred in education and broadcasting in Turkish and cultural
activities. Some of these prohibitions were abolished with Iranian İslamic
Revolution which occured in 1979. Especially from the liberation of
broadcasting in Turkish under supervision to today, many books and magazines
about the Book of Dede Korkut, besides many other works, were published and
continued to publish in Turkish. However, the cultural right and publishing
freedom given to Turks in the first years now has given place to partial
prohibitions in our day.


Studies about the
Book of Dede Korkut which includes important epic texts in Turkic World were
started with Farsi translations in 1355 HS (Iranian calendar) in Iran. With
1979 Iranian Islamic Revolution and liberation of prohibition that has been
preexisted under supervision, the studies about the aforementioned book
increased with every year until today and many reviews, translation studies in
Turkish, and the works which have re-generation of narration were published.







In this article, it
is discussed about genuine text studies and scientific studies and re-generated
texts about the Book of Dede Korkut in Iran, and borrowings and translations of
books about the aforementioned book which were published in other countries.
First of all, the studies were discussed in terms of the inception of their
dates and their augmentation, at what date and which city they were published,
which languages they were translated, and which aspects dealt with as a matter
of study were discussed. Then, the first cultural activity, published magazine
and aired movies have been introduced briefly and the knowledge about “The Introducing
and Teaching Courses of the Book of Dede Korkut” have been given.


.

 


Barındırdığı Türk nüfusu ve
kültürü bakımından tarihte olduğu gibi günümüzde de Türk Dünyası’nın önemli
bölgelerinden biri olan İran, son yüzyılda çeşitli siyasi değişimlerin
yaşandığı bir bölge olmuştur. Bu siyasi değişimler, İran’da yaşayan diğer
halklarda olduğu gibi Türkleri de sosyal, siyasi, kültürel, dinî vb. birçok
alanda etkilemiştir. Bunların sonucunda Türkçe eğitim ve öğretim ile Türkçe
yayın ve kültürel faaliyetler gibi alanlarda da yasaklar yaşanmasına sebep
olmuştur. 1979 yılında yapılan İran İslam Devrimi ile bu yasakların bir kısmı
kaldırılmıştır. Özellikle Türkçe yayın yasağının denetimli olarak serbest
bırakılması sonucunda söz konusu tarihten günümüze kadar diğer pek çok eser
yanında Dede Korkut Kitabı hakkında birçok Türkçe kitap ve dergi yayımlanmış ve
yayımlanmaya devam etmektedir. Ancak ilk yıllarda Türklere verilen bu kültürel
hak ve yayın serbestliği, günümüzde yerini yeniden kısmî yasaklara bırakmıştır.


Türk Dünyası’nda önemli destan
metinlerini içeren Dede Korkut Kitabı ile ilgili yayınlar, İran’da HŞ 1355 (M
1976) yılında Farsça çeviriler ile yapılmaya başlanmıştır. 1979 İran İslam
Devrimi’nden sonra, daha önce var olan yasağın denetimli olarak kaldırılması
ile söz konusu kitap hakkında yapılan çalışmalar artmış ve günümüze doğru her
geçen yıl artmış ve çoğunluğu Türkçe olan birçok inceleme ve çeviri çalışmaları
ile söz konusu kitaptaki anlatmaların çeşitli türlerde yeniden yaratıldığı
çalışmalar yayımlanmıştır.


Bu makalede; Dede Korkut Kitabı
hakkında İran’da özgün olarak yapılan metin çalışmaları, inceleme çalışmalar ve
yeniden yaratılan metinler ile söz konusu kitap hakkında diğer ülkelerde
yayımlanmış kitapların çevirileri ve aktarmaları üzerine bir değerlendirme
yapılmıştır. Makalede ilk olarak incelemeye dâhil edilecek çalışmaların hangi
yıllarda başladığı ve arttığı; hangi dillerde, şehirlerde ve tarihlerde
yayımlandığı ve hangi yönleri ile inceleme konusu edildiği tartışılmıştır. Ardından
Dede Korkut adı ile yapılan ilk kültürel faaliyet, yayımlanan ilk dergi ve
yayınlanan ilk filmler kısaca tanıtılmış ve “Dede Korkut Kitabı’nın Tanıtımı ve
Öğretimi Kursları” hakkında bilgi verilmiştir.


.

Article Details

DEDE KORKUT KİTABI HAKKINDA İRAN’DA YAYIMLANAN ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors:

Fazıl Özdamar

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Folklore

Journal:

Journal of Turkish World Studies 2019 Vol.19 Issue 2, pp.403-419

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2019

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000786796

Frequency:

Bi-Annual

pISSN:

1301-2045

Dede Korkut Kitabı

İran Türkleri

İran

Türkçe Yayım

Farsça Yayım

Issues

Article Details

DEDE KORKUT KİTABI HAKKINDA İRAN’DA YAYIMLANAN ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors: Fazıl Özdamar

Publisher: Ege University

Main Topics: Folklore

Journal: Journal of Turkish World Studies 2019 Vol.19 Issue 2, pp.403-419

Document Type: Article

Publication Date: 12/2019

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000786796

Frequency: Bi-Annual

pISSN: 1301-2045

Dede Korkut Kitabı

İran Türkleri

İran

Türkçe Yayım

Farsça Yayım

Issues

Authors:

Fazıl Özdamar

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Folklore

Journal:

Journal of Turkish World Studies 2019 Vol.19 Issue 2, pp.403-419

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2019

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000786796

Frequency:

Bi-Annual

pISSN:

1301-2045