Tuğrul Bey’in Mutasavvıflarla İlişkileri

Mustafa AKKUŞ; İzzetullah ZEKİ

Article Details

Tuğrul Bey’in Mutasavvıflarla İlişkileri

Authors:

Mustafa AKKUŞ | İzzetullah ZEKİ

Publisher:

Necmettin Erbakan University

Main Topics:

Social Sciences

Journal:

Medeniyet ve Toplum Dergisi 2020 Vol.4 Issue 1, pp.29-42

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000543852

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2602-2419

pISSN:

2587-0092

Abstract:

 

Makale Geçmişi 
Geliş: 
Kabul: 
Yayın: 
Anahtar Kelimeler: 
Tuğrul Bey,
Mutasavvıflar,
Selçuklular.	XI. yüzyılın ortalarında Horasan merkezli güçlü ve büyük bir devletin temellerini atarak İslam’ın sancaktarlığını yapmaya başlayan Selçuklular, kendilerinden önce bölgede Ehl-i Sünnet çizgisinde siyaset yapan muktedir Sultan Gazneli Mahmud’u kendilerine örnek almışlardır. Sünnî İslam âlemini temsil eden Abbâsîlerle yakın temas halinde olup Fâtımî-İsmâilî davetine karşı halkın manevi önderleri sayılan mutasavvıfları desteklemiş, toplumu huzur ve sükûnete davet eden tasavvufun yayılmasını sağlamışlardır. Bu konuda ilk adımı bizzat Büyük Selçukluların kurucu sultanı Tuğrul Bey’in attığı görülmektedir. Gün geçtikçe Gaznelilere karşı üstünlük elde eden Tuğrul Bey ve Çağrı Bey daha Dandanakan Zaferini kazanmadan önce birtakım erenleri ziyaret ederek hayır dualarını almışlardır. Bu doğrultuda ilk olarak Tuğrul ve Çağrı Beyler, Horasan’ın Meyhene bölgesinde ikamet eden dönemin en nüfuzlu mutasavvıflarından olan Ebu Said Ebu’l-Hayr’ı ziyaret ederek elini öpmüş, kurulacak devletleri için dua ve destek talebinde bulunmuş, Ebu Said Ebu’l-Hayr da Tuğrul ve Çağrı Beylere Horasan ve Irak’ın kendilerine bağışlandığını müjdelemiştir.
Mutasavvıfların maddi ve manevi destekleriyle Horasan’ı hâkimiyeti altına alan Tuğrul Bey, daha sonra İran’ın en ücra köşelerine kadar hâkimiyetini taşımak üzere en büyük şehirlerinden olan Hemedân’a doğru yola çıkmıştır. Bölgenin manevi liderleri sayılan ünlü mutasavvıf ve şairler Baba Tâhir-i Uryân, Baba Cafer ve Şeyh Hamşad’ı ziyaret edip her birinin elini öperek hayır duasını almıştır. Tuğrul Bey’e “Ey Türk” diyerek hitap eden Baba Tâhir-i Uryân, ona nasihatlerde bulunarak iktidar ve hâkimiyeti temsil eden ve idari tasarrufun kendisine verildiğine işaret eden sembolik hediyeler takdim etmiştir. Tuğrul Bey de erenlerin bu manevi destek ve dualarıyla Horasan, İran ve Irak bölgesini tamamen fethederek Bağdat’ı Şiî tahakkümü ve Fâtımî tehdidinden kurtarmıştır. İhsan, ikram, sevgi ve hürmetle ulema, üdeba arifân zümresinin ve genel olarak İslam âleminin gönlüne taht kuran Tuğrul Bey, gayret ve çabaları ve mutasavvıfların destek ve dualarıyla çok kısa sürede bölgeye hâkim olarak adına hutbe okutup sikke bastırmıştır. Tuğrul Bey’in riyaset ve himayesinde kurulan medrese, hanikah, tekke ve zaviyelerde ilim, irfan ve mefkûreleriyle geleceği aydınlatacak birçok âlim ve ârif yetişmiş, bunlar da düşünceleriyle Selçuklu Devletine yön vermişlerdir.

Article Details

Tuğrul Bey’in Mutasavvıflarla İlişkileri

Authors: Mustafa AKKUŞ | İzzetullah ZEKİ

Publisher: Necmettin Erbakan University

Main Topics: Social Sciences

Journal: Medeniyet ve Toplum Dergisi 2020 Vol.4 Issue 1, pp.29-42

Document Type: Article

Publication Date: 6/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000543852

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2602-2419

pISSN: 2587-0092

Issues

Authors:

Mustafa AKKUŞ | İzzetullah ZEKİ

Publisher:

Necmettin Erbakan University

Main Topics:

Social Sciences

Journal:

Medeniyet ve Toplum Dergisi 2020 Vol.4 Issue 1, pp.29-42

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000543852

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2602-2419

pISSN:

2587-0092