Artuklu Türkmenleri’nin Sikkelerinde Mitolojik Bir Yaratık: “Çift Başlı Kartal”

Ramazan UYKUR

Article Details

Artuklu Türkmenleri’nin Sikkelerinde Mitolojik Bir Yaratık: “Çift Başlı Kartal”

Authors:

Ramazan UYKUR

Publisher:

Bilgin Kültür Sanat

Journal:

Seleucia 2013 Issue 3, pp.137-158

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2012

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000592422

Frequency:

Monthly

pISSN:

2148-4120

Abstract:

 

In Anatolia Seljuk works where human and animal figures are depicted, are seen as sometimes realistic and sometimes talisman-like, evil eye-like and astrology-like which have symbolic meanings. The variety of symbols are affected by, Asian culture environmental effects, Turkish ancient religion, Islamic beliefs and ancient traditions. The double headed eagle symbolises protection, luck and brightness. The eagle symbolises God’s strength and power. It was believed an eagles wing movements prompts Spring and Autumn. It is understood by eagle cult customs that ancient Turks believed this bird symbolised the Sun  and Sky Gods. Illustrations of a ‘tree of life’ together with an eagle is believed to mean the Shamana has risen to the heavens together with birds or it’s the Shamana itself. Artukid Turkomans use double headed eagles on many types of materials/accessories. On this basis, just like they believe it to symbolise protection and strength, Artuqid rulers recognise this as a personal coat of arms adopted by the state.

 

Anadolu Selçuklu eserlerinde takip edebildiğimiz insan ve hayvan figürleri, bazen gerçekçi fakat çoğu kez tılsım, nazarlık, astrolojik gibi sembolik anlamlarda kullanılmıştır. Oldukça zengin çeşitliliğe sahip olan bu sembolik imgeler dünyasına, Asya kültür çevrelerinin etkisi, Türklerin eski dini, İslam inançları yanında, yerel antik gelenekler gibi farklı etkenlerin katkıları söz konusudur. Çift başlı kartalın koruyucu unsur yanında kuvvet ve talih sembolü ile aydınlık gibi anlamlar taşıdığı kabul edilmektedir. Kartal Tanrı’nın gücü ve erkinin sembolü idi. İlk bahar ve güz mevsimlerinin kartalın kanat hareketleri neticesinde meydana geldiğine inanılırdı. Kartal kültüyle ilgili geleneklerden anlaşıldığına göre antik Türk düşüncesinde bu kuş Güneş ve Gök Tanrı’nın sembolü sayılmıştı. Hayat ağacı tasvirleri ile birlikte görülen kartallar ise, hayat ağacı yoluyla göğün üstüne çıkan şamana eşlik eden kuşlar veya şamanın kendisi olarak düşünülmekteydi. Artuklu Türkmenleri, çift başlı kartal figürlerini farklı malzemelerde sıklıkla kullanmışlardır. Bu düşüncenin temelinde, onun koruyucu ve kuvvet sembolü olduğuna inandıkları gibi Artuklu Melikleri’nin bunu şahsi bir devlet arması olarak benimsediği de anlaşılmaktadır.

Article Details

Artuklu Türkmenleri’nin Sikkelerinde Mitolojik Bir Yaratık: “Çift Başlı Kartal”

Authors: Ramazan UYKUR

Publisher: Bilgin Kültür Sanat

Journal: Seleucia 2013 Issue 3, pp.137-158

Document Type: Article

Publication Date: 12/2012

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000592422

Frequency: Monthly

pISSN: 2148-4120

Issues

Authors:

Ramazan UYKUR

Publisher:

Bilgin Kültür Sanat

Journal:

Seleucia 2013 Issue 3, pp.137-158

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2012

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000592422

Frequency:

Monthly

pISSN:

2148-4120