Türkistan Hanlıklarına Ait Belgelerde Geçen Meslek ve Unvan Adları

Naciye KARAHAN KÖK

Article Details

Türkistan Hanlıklarına Ait Belgelerde Geçen Meslek ve Unvan Adları

Authors:

Naciye KARAHAN KÖK

Publisher:

Adem ÖGER

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 2020 Issue 15, pp.1-30

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000662773

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2458-827X

Abstract:

 


In this study, it was aimed to determine the traces and reflections of social andcultural life in the Khanate of Bukhara (1599-1685), Khanate of Khiva (1704-1920), and Khanate of Kohand (1710-1876), which were called as the Turkistan khanates, based on the vocabulary of documents of the khanates written in Persian ad Eastern Turkish languages, within the context of titles and occupations. Occupation and title names were determined using soyurgal yarliq, yarliq-i Ǿâlîler, tarhanlik yarliq and bitiks mentioned in A Collection of Tarkhan Yarlīqs from the Khanate of Khiva published by W. Wood in 2005, Documents from the Khanate of Khiva, 17-19th Centuries published by Yuri Bregel in 1966, and Jannatkhon Asqarova’s master’s thesis entitled as A Review on Language and Style of the Correspondences of Turkistan Khanates. Before proceeding to occupation names in the aforementioned works, technical terms in the diplomacy of Turkistan khanates such as yarliq, tarhanlik yarliq, soyurgal yarliq, hukm-i ‘alî, emr-i ‘âlî and bitik, were emphasized and then occupations and titles in these documents were subjected to a classification according to fields of occupation. Every occupation and title name subjected to the classification was also examined in terms of structure and origin and it was aimed to perform a whole assessment regarding relevant name. Structure examinations were primarily based on the data in certain Turkish etymological dictionaries. Present specific studies on occupation and title names were also mentioned. No attribution was made to any reference in studies whose morphological structure was explicit enough not to leave any doubt. The arrangement of occupation and title names was performed in alphabetical order. At the end of the study, it was endeavored to seek an answer to the questions; Which occupation and title names were used in the Turkistan khanates? What kind of needs did they meet? What were the effects and role of occupations and titles on people of the Turkistan khanates? Which language rules were pursued in the establishment of the khanates? 

.

 

Bu çalışmada Türkistan hanlıkları olarak adlandırılan Buhara (1599-1685), Hive (1704-1920) ve Hokand Hanlıklarına (1710-1876) ait, Farsça ve Doğu Türk yazı diliyle yazılmış belgelerin söz varlığından hareketle dönemin sosyal ve kültürel hayatının izleriyle yansımalarının unvan ve meslekler bağlamında tespit edilmesi amaçlanmıştır. Unvan ve meslek adları tespit edilirken W.Wood’un 2005’te yayınladığı A Collection of Tarkhan Yarlīqs from the Khanate of Khiva, Yuri Bregel’in 1966’da neşrettiği Documents from the Khanate of Khiva, 17-19th centuries adlı çalışmalarıyla Jannatkhon Asqarova’nın Türkistan Hanlıkları Yazışmaları Dil ve Üslup İncelemesi başlıklı yüksek lisans tezinde yer alan soyurgal yarlık, yarlıg-ı Ǿâlîler ve tarhanlık yarlıklarıyla bitiklerden yararlanılmıştır. Söz konusu çalışmalardaki meslek adlarına geçmeden önce Türkistan hanlıkları diplomatikasındaki yarlık, tarhanlık yarlığı, soyurgal yarlık, hükm-i ‘alî, emr-i ‘âlî ve bitik gibi teknik terimler üzerinde durulup ardından bu belgelerdeki unvan ve meslekler uğraşı alanlarına göre bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Sınıflandırmaya tabi tutulan her unvan ve meslek adı aynı zamanda yapı ve köken bakımından da incelenerek ilgili ad hakkında topluca bir değerlendirmenin yapılması amaçlanmıştır. Yapı incelemelerinde öncelikle Türkçenin belli başlı etimolojik sözlüklerindeki veriler esas alınmıştır. Unvan ve meslek adlarıyla ilgili çok özel bir çalışma varsa ona da değinilmiştir. Morfolojik yapısı şüpheye yer bırakmayacak kadar açık olanlarda herhangi bir kaynağa atıf yapılmamıştır. Unvan ve meslek adlarının sıralanmasında ise alfabetik sıralama yolu tercih edilmiştir. Çalışmanın sonunda Türkistan hanlıklarında hangi meslek ve unvanların kullanıldığı, bunların hangi tür gereksinimleri karşıladıkları, meslek ve unvanların Türkistan hanlıklarındaki halk üzerindeki etkisi ve yeriyle kuruluşunda hangi dil kurallarının gözetildiği sorularına cevap aranmaya çalışılmıştır.

Article Details

Türkistan Hanlıklarına Ait Belgelerde Geçen Meslek ve Unvan Adları

Authors: Naciye KARAHAN KÖK

Publisher: Adem ÖGER

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 2020 Issue 15, pp.1-30

Document Type: Article

Publication Date: 6/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000662773

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2458-827X

Issues

Authors:

Naciye KARAHAN KÖK

Publisher:

Adem ÖGER

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 2020 Issue 15, pp.1-30

Document Type:

Article

Publication Date:

6/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000662773

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2458-827X