Aydınlanmacı Öznenin Varoluş Problemi: Kant ve Kleist

Selbin YILMAZ

Article Details

Aydınlanmacı Öznenin Varoluş Problemi: Kant ve Kleist

Authors:

Selbin YILMAZ

Publisher:

Mülkiye Alumni Association

Main Topics:

Political science

Journal:

Mülkiye Dergisi 2020 Vol.44 Issue 1, pp.131-164

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000604431

Frequency:

Quarterly

pISSN:

1305-9971

Abstract:

 

Bu çalışma, Kantçı Aydınlanmanın tüm akılcılığının yanı sıra aslında bir inanç edimi
üzerine kurulu olduğunu hatırlatarak, Aydınlanmacı öznenin çelişkili varoluşunu
tartışmaya açmayı hedeflemektedir. Bu çelişki, varoluşsal krizleri nedeniyle intihara
sürüklenen dram ve öykü yazarı Heinrich von Kleist’ın eserleri aracılığıyla ele alınacaktır.
Gençlik döneminde Aydınlanmacı biri olarak kendini tanımlayan Kleist, Kant’ın
felsefesiyle tanıştıktan sonra bir düşünsel krize girer ve bu kriz literatürde Kleist’ın
Kant Krizi olarak adlandırılır. Kant’ın bilgi felsefesi bilginin kendisinden ziyade, bilginin
olanaklılığını sorgular; nesnenin kendisiyle değil, yalnızca insanın bilgi edinme tarzlarıyla
ilgilenir. Bilgi, insan aklının a priori ilkelerine göre düzenlenir. İnsanın bilme biçimiyle
ilgili olan bu a priori ilkeler aracılığıyla, nesneleri, kendi başlarına ne oldukları haliyle
değil, bize duyu nesneleri olarak verildikleri haliyle bilebiliriz. Kleist, Kant’ın bilgiye dair
bu görüşlerinden bilgimiz ile doğrudan ve nesnel gerçekliğin örtüşmediği sonucunu
çıkararak, Aydınlanma’ya, bilgiye ve hakikate olan inancını yitirir. Kleist, tıpkı Kant’ın da
emin olduğu gibi, dünyanın düzeni bozuk bir yer olduğundan emindir ve eserlerinde
bilgiyi değil, daima bilgi ile bağı kopmuş hayatta başımıza neler gelebileceğini kaleme
alır, yaşamın kendisine odaklanır. Fakat Kant’a göre böylesine düzensiz bir dünyada
yalnızca kendimize sadık kalabiliriz. Kleist ise, tıpkı her zaman sınırları zorlayan Kant
gibi, bu sadakatin de sınırlarını zorlayarak Aydınlanmacı öznenin paradoksunu, özellikle
Michael Kohlhaas karakteriyle gözler önüne serer. Zaten Kant da bu paradokstan
tamamıyla kurtulamamış olduğundan felsefesinin temeline inancı yerleştirir. Bu
bağlamda, bu çalışma, dünya ile kurduğumuz ilişkiyi, bilgi, hakikat, yalan, ahlak ve
adalet temaları üzerinden ele alarak, Kant ve Kleist’ın eserlerinde Aydınlanmacı özne
sorununu tartışmayı hedeflemektedir.

Article Details

Aydınlanmacı Öznenin Varoluş Problemi: Kant ve Kleist

Authors: Selbin YILMAZ

Publisher: Mülkiye Alumni Association

Main Topics: Political science

Journal: Mülkiye Dergisi 2020 Vol.44 Issue 1, pp.131-164

Document Type: Article

Publication Date: 3/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000604431

Frequency: Quarterly

pISSN: 1305-9971

Issues

Authors:

Selbin YILMAZ

Publisher:

Mülkiye Alumni Association

Main Topics:

Political science

Journal:

Mülkiye Dergisi 2020 Vol.44 Issue 1, pp.131-164

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000604431

Frequency:

Quarterly

pISSN:

1305-9971