“Boşluk”un Ontolojisi Olarak Angelopoulos Sineması: Sonsuzluk ve Bir Gün

Dilek TUNALI

Article Details

“Boşluk”un Ontolojisi Olarak Angelopoulos Sineması: Sonsuzluk ve Bir Gün

Authors:

Dilek TUNALI

Publisher:

Serdar ÖZTÜRK

Main Topics:

Philosophy

Journal:

SineFilozofi 2021 Vol.6 Issue 11, pp.260-281

Document Type:

Article

Publication Date:

10/2021

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000597477

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2547-9458

Abstract:

 

Öz
Uzakdoğu felsefesinde kutsal alanı, manevi kökü “Bir” olanı imleyen Boşluk, gündelik yaşamda ve resim sanatında bilinçli olarak bırakılan boşluklar ve yaratılan espaslarla sinemaya kadar uzanan bir estetik ve imgesel alan yaratmıştır. Doğudan esinlenildiği düşünülen ve evreni yorumlayabilmek için “boşluk”u bir varlık gibi tanımlayan Antik Yunan filozoflarından günümüze bu anlayışta büyük değişmeler olsa da, metafiziksel ve soyut bir damar günümüze kadar ulaşmıştır. Bu anlayış zaman ve mekan olgusuna ontolojik bir bakış kazandırmaktadır. Bir dönem rasyonalist etkiyle Batı sanatında “horror vacui” (boşluk korkusu) söz konusu iken, modernist düşünceyle birlikte resimde, müzikte ve nihayet sinemada, farklı coğrafya ve kültürlerin etkisiyle minimalist, soyut ve boşluklu eserler varlığa, zamana ve oluşa içkin bir yapı kazanır. Deleuze’un “seyreltilmiş imge” olarak tanımladığı ve Pasolini’nin, Antonioni sineması için kullandığı “saplantılı kadraj”, modernist sinemanın günümüze kadar gelen yönetmenlerinin eğilimi olarak belirir: Bu eğilim mekanı uzama dönüştürmek, uzam üzerinden esneyen bir zaman algısına ulaşmak bakımından felsefi bir alan yaratır. Theo Angelopoulos’un filmleri de bu düşünceden bağımsız değildir. Ritmsizlik, sessizlik, boşluk, durağanlık sinemasının karakteristiğidir. Eski filozofların evrene ilişkin tanımlarını ve kavramlarını yönetmenin sinemaya bakışında ve filmlerine kazandırdığı biçemde görürüz. Neredeyse tüm filmlerinde hem doğuda hem batıda evrenin yaratılışı anlamında önemli bir yere sahip olan; akışkan, belirsiz ve kutsal sayılan “su”, onun filmlerinde de boşluk’a vurgu yapan önemli bir fenomendir. Durgun ve sisli bir deniz, belirsizlik, durağanlık üzerinden verilen sonsuzluk duygusu ontolojik bir anlam kazanır. Geniş planlar, sabit ve hareketsiz kamera, uzun plan-sekanslar ve kameranın dairesel hareketleri boşluk düşüncesini destekler niteliktedir. 1999 yapımı “Sonsuzluk ve Bir Gün” de boşluğun ontolojisini Uzakdoğu ve Batı felsefesinden yorumlamaya olanak tanır. Hikayesi, geçmiş-gelecek-şimdiki zamanın bir aradalığı, geniş planları ve durağan ritmi, genişleyen evren ve akışkan zaman düşüncesini hatırlatarak boşluk-imge için bir alan yaratır.

Article Details

“Boşluk”un Ontolojisi Olarak Angelopoulos Sineması: Sonsuzluk ve Bir Gün

Authors: Dilek TUNALI

Publisher: Serdar ÖZTÜRK

Main Topics: Philosophy

Journal: SineFilozofi 2021 Vol.6 Issue 11, pp.260-281

Document Type: Article

Publication Date: 10/2021

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000597477

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2547-9458

Issues

Authors:

Dilek TUNALI

Publisher:

Serdar ÖZTÜRK

Main Topics:

Philosophy

Journal:

SineFilozofi 2021 Vol.6 Issue 11, pp.260-281

Document Type:

Article

Publication Date:

10/2021

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000597477

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2547-9458