HANBELİ DÜŞÜNCENİN AKLÎLEŞME SÜRECİNDE İBN ͑AKÎL’İN EŞ’ARÎLİK ELEŞTİRİSİ

Mehmet SEVER

Article Details

HANBELİ DÜŞÜNCENİN AKLÎLEŞME SÜRECİNDE İBN ͑AKÎL’İN EŞ’ARÎLİK ELEŞTİRİSİ

Authors:

Mehmet SEVER

Publisher:

Bayburt University

Journal:

Journal of Divinity Faculty of Bayburt University 2019 Issue 10, pp.99-122

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2019

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000696877

Frequency:

Monthly

eISSN:

2630-595X

pISSN:

2148-6700

Abstract:

 


İslam mezhepleri içerisinde
geleneksel düşüncenin en önemli temsilcilerinden kabul edilen Hanbelîlik, aklî
istidlâllere karşı mesafeli duruşu ile bilinmektedir. Buna rağmen, tarihsel
şartların etkisi ve bazı temsilcilerinin ortaya koymuş olduğu yaklaşımlar ile
mezhep içinde aklîleşme eğilimleri görülmektedir. Bununla birlikte, belli
dönemlerde mezhebin kimliğini oluşturan temel konuların yorumlanmasında ortaya
çıkan bu eğilimler, mezhep içi tartışmalara da sebep olmuştur. Bu bağlamda İbn ͑Akîl, Hanbelî düşüncede aklîleşme sürecini başlatan önemli
düşünürlerden biri olarak kabul edilmektedir. Yetişme döneminde farklı
mezheplere mensup âlimlerden ders almış olması, onun bu yaklaşımında etkili
olmuştur. Buna rağmen İbn  ͑Akîl, Hanbelî düşüncenin
şekillenmesinde önem taşıyan konularda geleneksel tepki ve yaklaşımları
sergilemiştir.





                Hanbelî geleneğin oluşumunda Halku’l-Kur’an meselesi
hayati bir konumda bulunmaktadır. Bu konu, Ahmed b. Hanbel’in karizmatik
otoritesinin ortaya çıkmasında ve daha sonraki süreçte mezhebin teşekkülünde
belirgin bir faktör olmuştur. Aynı şekilde Sünni düşüncenin içinde konu
hakkındaki çeşitli yorumlar, zamanla farklılaşmanın da temelini oluşturmuştur.
Bu bağlamda İbn  ͑Akîl, her ne kadar aklî metotları fıkıh ve kelam
gibi ilim dallarında kullanmış olsa da aynı yöntemi benimsemiş olan Eş’arî
düşünceyi, özellikle Kur’an’ın yapısına dair görüşlerinden dolayı
eleştirmiştir. Bu sebepten dolayı, İbn  ͑Akîl’in eleştirileri, Hanbelî
düşüncenin aklîleşme sürecinin yönünü tespit edebileceğimiz bir özellik
taşımaktadır. Bununla birlikte onun bu yaklaşımı, tarihsel süreçte Hanbelî ve
Eş’arî ilişkilerinin on birinci yüzyıl Bağdat’ındaki seyrini görebileceğimiz
önemli bir kaynak özelliği taşımaktadır.


.

Article Details

HANBELİ DÜŞÜNCENİN AKLÎLEŞME SÜRECİNDE İBN ͑AKÎL’İN EŞ’ARÎLİK ELEŞTİRİSİ

Authors: Mehmet SEVER

Publisher: Bayburt University

Journal: Journal of Divinity Faculty of Bayburt University 2019 Issue 10, pp.99-122

Document Type: Article

Publication Date: 12/2019

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000696877

Frequency: Monthly

eISSN: 2630-595X

pISSN: 2148-6700

Issues

Authors:

Mehmet SEVER

Publisher:

Bayburt University

Journal:

Journal of Divinity Faculty of Bayburt University 2019 Issue 10, pp.99-122

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2019

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000696877

Frequency:

Monthly

eISSN:

2630-595X

pISSN:

2148-6700