TARAMA SÖZLÜĞÜ’NDE GEÇEN ZAMAN ADLARI

Şeyma HASDEMİR

Article Details

TARAMA SÖZLÜĞÜ’NDE GEÇEN ZAMAN ADLARI

Authors:

Şeyma HASDEMİR

Publisher:

Bartin University

Journal:

Journal of Faculty of Letters 2018 Vol.3 Issue 2, pp.39-62

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2018

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000694973

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2547-9865

pISSN:

2602-3520

Abstract:

 


That actions can happen, the verbs must be conjugate in sentences with including the time concept as

essential prerequisite. But there are also word groups which basically present the time concept. These word

groups can be noun phrases, reduplications and other word groups.

If we research the the naming about time in the Turkish language, we can determine that there is a rich

vocabulary. The Turkish society is known as nomads, which have also established and protect their sociocultural

living, their religious rituals and many other traditions, where the naming of time come to exist.

The naming of time is also seen on the orkhon‐scripts. In general for the word “time”, were the word “öd”

used. In Addition, the scripts are shown us that for the word “night” is used “tün”, for “morning” is supplied

“küntüz” and for the meaning of “year” is used “yil”. Beside the naming of time with Turkish origin words, there

are many other rewards which are created by taken another words. The basis of this reason is, there were other

social, economic and cultural factors to influence the language.

This Studying involves the research in many books which are written from the 13 century turkish language

and scanning dictionaries as referred about this concept . After that the collected informations were categorised

and rated. At the beginning the words were rated by their structure. Secondly the words were rated by their

meaning. At the last resort the time words which used as adverbs were investigated.

.

 


Eylemlerin gerçekleşmesi için gerekli temel unsurlardan olan zaman kavramı cümle içerisinde fiil çekimi

yoluyla ifade edilebilir. Fiil çekimi dışında zaman kavramını belirten sözcük ya da sözcük grupları da

bulunmaktadır. Bu sözcük grupları tamlamalardan, ikilemelerden oluşabildiği gibi çeşitli kelime gruplarından

da oluşabilmektedir.

Türkçe zaman adlandırmaları açısından incelendiğinde ortaya zengin bir kelime hazinesi çıkmaktadır.

Göçebe bir toplum olarak bilinen Türklerin yaylak‐bozlak arası geçişleri kolaylıkla sağlayabilmeleri, sosyal ve

kültürel hayatlarını devam ettirebilmeleri, dinî ritüellerini gerçekleştirebilmeleri ve bunun gibi birçok sebep

zaman adlandırmalarının oluşumunda etkili olmuştur.

Türkçede zamanla ilgili ilk adlandırmalar Orhun Yazıtlarında karşımıza çıkar. Yazıtlarda genel zaman

kavramı için “öd” kelimesinin kullanıldığı görülmektedir. Yine yazıtlarda gece (tün), gündüz (küntüz), yıl (yıl)

gibi kavramları karşılayan zaman adlandırmaları da karşımıza çıkmaktadır. Zaman adlandırmalarında Türkçe

kökenli sözcüklerin yanı sıra alıntı kelimeler yoluyla kurulmuş zaman adlandırmalarının sayısı da oldukça

fazladır. Bunun en temel nedeni; sosyal, ekonomik ve kültürel etkenlerin dile yansımasıdır.

Bu çalışmada XIII. Yüzyıldan Beri Türkiye Türkçesiyle Yazılmış Kitaplardan Toplanan Tanıklarıyla Tarama

Sözlüğü’nde geçen zaman ilgili tüm kavramlar incelendi. Daha sonrasında elde edilen malzeme kendi içerisinde

gruplandırılarak tasnif edildi. Tasnifin ilk bölümünde yapısal tasnife yer verildi. Elde edilen kavramlar yapısal

olarak gruplara ayrılarak incelendi. Tasnifin ikinci bölümünde ise anlamsal tasnife yer verildi. Zaman kavramları

çeşitli anlam içeren başlıklar altında anlamlarıyla verildi. Çalışmanın son bölümünde ise zarf olarak kullanılan

zaman kavramları incelendi.

.

Article Details

TARAMA SÖZLÜĞÜ’NDE GEÇEN ZAMAN ADLARI

Authors: Şeyma HASDEMİR

Publisher: Bartin University

Journal: Journal of Faculty of Letters 2018 Vol.3 Issue 2, pp.39-62

Document Type: Article

Publication Date: 12/2018

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000694973

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2547-9865

pISSN: 2602-3520

Issues

Authors:

Şeyma HASDEMİR

Publisher:

Bartin University

Journal:

Journal of Faculty of Letters 2018 Vol.3 Issue 2, pp.39-62

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2018

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000694973

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2547-9865

pISSN:

2602-3520