Arşiv Belgeleri ve Vakıf Kayıtları Işığında Durmuş Dede Tekkesi

Fahri MADEN

Article Details

Arşiv Belgeleri ve Vakıf Kayıtları Işığında Durmuş Dede Tekkesi

Authors:

Fahri MADEN

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Main Topics:

Religions (General)

Journal:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.269-310

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2022

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000808833

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

Keywords:

Abstract:

 

Durmuş Dede Lodge was a two-storey building by the sea, at the end of the Kayalar cemetery of Bebek Neighbourhood in Rumelihisarı, which was subordinated to Galata during the Ottoman history. The lodge was built by Hasan Zarifi Efendi (d. 1569) in 1528. Since this person was attached to İbrahim-i Gülsenî (d. 1533) in Cairo during his Hajj journey, this lodge operated as Gülsenî lodge for many years. In the 17th century, Evliya Çelebi mentions this lodge as one of the important Bektashi structures. According to the legend, Durmuş Dede, the fellow townsman of Ali Baba from Akkirman, who was the postnish in this lodge during the reign of Sultan Ahmet I, gained a great reputation among the Muslim captain and sailors, so the lodge has been named after him since then. The lodge passed to the Jarrāḥiyya order in the second half of the 18th century. There are sources that state that Durmuş Dede Lodge was connected to the Shabaniyya branch of Khalwatiyya after Bektashism was banned in 1826. Archival records show the dervish lodge as Jarrāḥī in the second half of the 19th century.

 

Durmuş Dede Tekkesi, Osmanlı tarihi sürecinde Galata’ya tâbi, Rumelihisarı’nda Bebek Mahallesi Kayalar mezarlığının sonunda, deniz kenarında, iki katlı bir yapıydı. Tekke, Hasan Zarifi Efendi (v. 1569) tarafından 1528 yılında inşa ettirilmiştir. Bu zat Hac yolculuğu sırasında Kahire’de İbrahim-i Gülşenî (v. 1533)’ye bağlandığından bu tekke uzun yıllar Gülşeni tekkesi olarak faaliyet göstermiştir. XVII. yüzyıla gelindiğinde Evliya Çelebi bu tekkeyi önemli Bektaşi yapılarından biri olarak zikretmektedir. Rivayete göre Sultan I. Ahmet döneminde bu tekkede postnişin olan Akkirmanlı Ali Baba’nın hemşehrisi Durmuş Dede, Müslüman kaptan ve gemicileri arasında çok büyük bir şöhret kazanmış, bu sebeple tekke o zamandan itibaren onun adıyla anılmıştır. Tekke XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Cerrahi tarikatına geçmiştir. Durmuş Dede Tekkesi’nin 1826’da Bektaşilik yasaklandıktan sonra Halvetiye’nin Şabaniye koluna bağlandığını ifade eden kaynaklar bulunmaktadır. Arşiv kayıtları XIX. yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde tekkeyi yine Cerrahi olarak göstermektedir. 1894 yılında bu tekkenin idaresi kendisine tevdi edilen Şeyh Eşref Efendi burada uzun yıllar şeyhlik yapmıştır. 1925 yılında tüm tekke ve türbelerin kapatılmasına kadar bilfiil faaliyetlerine devam eden, Boğaz’daki yalıları hatırlatan özellikler gösteren Durmuş Dede Tekkesi, 1938 sonrası Bebek- Rumelihisarı kara yolunun genişletilmesi sırasında yıktırılarak tamamen ortadan kaldırılmıştır. Bu çalışmada İstanbul’un ve Boğaziçi’nin inanç ve kültürel dokusunda mümtaz bir yere sahip olan Durmuş Dede Tekkesi’nin tarihi başta arşiv belgeleri ve vakıf kayıtları olmak üzere ana kaynaklar ışığında ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Article Details

Arşiv Belgeleri ve Vakıf Kayıtları Işığında Durmuş Dede Tekkesi

Authors:

Fahri MADEN

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Main Topics:

Religions (General)

Journal:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.269-310

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2022

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000808833

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

İstanbul

Tasavvuf

Bektaşilik

Durmuş Dede

Şeyh Eşref Efendi.

Issues

Article Details

Arşiv Belgeleri ve Vakıf Kayıtları Işığında Durmuş Dede Tekkesi

Authors: Fahri MADEN

Publisher: Ankara Hacı Bayram Veli University

Main Topics: Religions (General)

Journal: Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.269-310

Document Type: Article

Publication Date: 3/2022

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000808833

Frequency: Quarterly

eISSN: 2147-9895

pISSN: 1306-8253

İstanbul

Tasavvuf

Bektaşilik

Durmuş Dede

Şeyh Eşref Efendi.

Issues

Authors:

Fahri MADEN

Publisher:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Main Topics:

Religions (General)

Journal:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2022 Issue 101, pp.269-310

Document Type:

Article

Publication Date:

3/2022

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000808833

Frequency:

Quarterly

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253