FELSEFİ MİRASIMIZI BUGÜN YENİDEN NASIL TEMELLÜK EDEBİLİRİZ? CABİRİ'NİN İSLAM DÜŞÜNCESİ OKUMASI BAĞLAMINDA ELEŞTİREL BİR SORGULAMA

Mehmet ULUKÜTÜK

Article Details

FELSEFİ MİRASIMIZI BUGÜN YENİDEN NASIL TEMELLÜK EDEBİLİRİZ? CABİRİ'NİN İSLAM DÜŞÜNCESİ OKUMASI BAĞLAMINDA ELEŞTİREL BİR SORGULAMA

Authors:

Mehmet ULUKÜTÜK

Publisher:

Association for Turkish Philosophy

Main Topics:

Philosophy

Journal:

The Philosophy World 2016 Issue 63, pp.76-115

Document Type:

Article

Publication Date:

7/2016

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000429901

pISSN:

1301-0875

Abstract:

 

Moroccan contemporary thinker Muhammad Abed Jâbirî (27
December 1935-3 May 2010) launched long-termed analyses in Islamic
thought with some concepts that he developed and put forward during his
maturity times in his career. And in this sense, he endeavored to analyze
Islamic thought by classifying its exposition, demonstration and gnosis by
benefiting from structuralist and post-structuralist philosophical approaches
in his first book Our Philosophical Heritage and Us (Nahnû ve Tûrâs) and
his second and more comprehensive book The Critique of Arab Thought.
And here we want to emphasize his analyses on Avicenna, Ghazâlî, Averroes
and philosophical studies in thirteenth century and onwards. It is
seen that the conceptualization of Missing Link (Halkatu’l-mafkuda), an
idea-which is developed with the Nahda discourses in Contemporary Arap
thought- that philosophical studies was off in Islamic world during 13.century
was also shared by Jâbirî. Howewer, Jâbirî’s analyses on why, how
and in which sense philosophical studies was over are very problematic
and doesn’t correspond to the factual situations in Ottoman philosophy
history. Both his three classification: exposition (bayân), demonstration
(burhân) and gnosis (irfân) and his opinions that the crisis among these
categories started in 6. and 7.

 

Faslı çağdaş düşünür Muhammed Âbid el-Câbirî (27 Aralık 1935-3
Mayıs 2010) akademik kariyerinin olgunlaşma aşamalarında geliştirdiği ve
ortaya attığı bazı kavramlarla İslam düşüncesi üzerine uzun soluklu analizlere
girişmiştir. Bu bağlamda o ilk aşamada Felsefî Mirasımız ve Biz adlı
eseriyle daha sonraki aşamada ise sınırları çok daha fazla geniş ve kapsamlı
olan Arap Aklının eleştirisi projesinde yapısalcı ve postyapısalcı felsefî
ve sosyolojik yaklaşımlardan da faydalanarak İslam düşüncesini beyan,
burhan ve irfan tasnifleri yaparak analiz etmeye çalışmıştır. Biz bu makalemizde
onun bu analizlerinde İbn Sinâ, Gazzâlî, İbn Rüşd ve on üçüncü
yüzyıl ve sonrası felsefi çalışmaları hakkındaki analizleri üzerinde durmak
istiyoruz. Çağdaş Arap düşüncesinde nahda söylemleri çerçevesinde
geliştirilen Halkatu’l-mefkude (kayıp halka) kavramlaştırmasının on üçüncü
yüzyılda İslam coğrafyasında felsefe çalışmalarının bittiğini ilan eden
anlayışın Câbirî tarafından da paylaşıldığı görülür. Ancak Câbirî felsefe
çalışmalarının belirtilen tarihten sonra neden, nasıl, hangi düzeyde bittiği
ile ilgili gerekçeleri ve analizleri çok tartışmalı olup özellikle Osmanlı düşünce
tarihindeki olgusal durumlarla çok da örtüşmemektedir. Hem onun
beyan, irfan ve burhan tasnifi hem de bunlar arasındaki krizin altıncı ve
yedinci yüzyıllarda başlayıp çağdaş döneme kadar sürdüğü yönündeki kanaatleri
tartışılmayı beklemektedir.

Article Details

FELSEFİ MİRASIMIZI BUGÜN YENİDEN NASIL TEMELLÜK EDEBİLİRİZ? CABİRİ'NİN İSLAM DÜŞÜNCESİ OKUMASI BAĞLAMINDA ELEŞTİREL BİR SORGULAMA

Authors: Mehmet ULUKÜTÜK

Publisher: Association for Turkish Philosophy

Main Topics: Philosophy

Journal: The Philosophy World 2016 Issue 63, pp.76-115

Document Type: Article

Publication Date: 7/2016

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000429901

pISSN: 1301-0875

Issues

Authors:

Mehmet ULUKÜTÜK

Publisher:

Association for Turkish Philosophy

Main Topics:

Philosophy

Journal:

The Philosophy World 2016 Issue 63, pp.76-115

Document Type:

Article

Publication Date:

7/2016

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000429901

pISSN:

1301-0875