Abdullah Kâdirî ve O‘tkan Kunlar (Geçmiş Günler) Romanı

Bahodir KARİM

Article Details

Abdullah Kâdirî ve O‘tkan Kunlar (Geçmiş Günler) Romanı

Authors:

Bahodir KARİM

Publisher:

Türk Eğitim-Sen

Main Topics:

Education

Journal:

21. Yüzyılda Eğitim Ve Toplum Eğitim Bilimleri Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 2020 Vol.9 Issue 26, pp.453-473

Document Type:

Article

Publication Date:

8/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000656887

Frequency:

Tri-annual

pISSN:

2147-0928

Abstract:

 

Epik düşüncenin ürünü olan ilk Özbek romanı O‘tkan Kunlar, yaklaşık bir asırdır okunmakta, yorumlanmakta, hakkında yazılar yazılmakta ve çeşitli yönlerden tahlil
edilmektedir. Bu makalede romanın yazarı olan Abdullah Kâdirî’nin hayatı, O‘tkan Kunlar romanının özeti ve onunla ilgili çeşitli yorumlara yer verilmiştir. Abdulla
Kadiri 1917-1918 yıllarından başlayarak “Geçmiş Günler” romanı için malzeme toplamaya başlamıştır. 1922’de ilk Özbek romanının ilk bölümleri “İnkılap” dergisinde
yayınlanmaya başlamış, 1925-1926 yıllarında “Geçmiş Günler” üç bölüm halinde kitap olarak neşredildi. 1928 yılı yazarın ikinci tarihi romanı “Mihraptaki Çıyan” yayınlandı. 1934 yılına gelindiğinde Abdullah Kadiri köy işletmesi mevzusuna adanan “Abid” hikayesini yazdı. Bunun dışında Gogol’un “Evlenme” komediyasının ve batılı yazarların hicvî hikayelerini Özbekçe’ye tercüme etmiştir. Abdullah Kadiri “Emir Ömer Han’ın Cariyesi”, “Hırsız”, “Namaz”, ”Dehşet” gibi romanlar yazma arzusunda olduysa da baskıcı idare bu isteklerinin yerine gelmesine izin vermemiştir. Abdullah Kadiri 1926 yılında “Muştum-Yumruğum-“ da yazdığı “Toplu Sözler” sebebiyle kısa bir süre hapse atıldı. 1937’nin 31 Aralık’ında “Halk Düşmanı” suçlamasıyla hapsedilmiş 4 Kasım 1938’de Taşkent’de idam edilmiştir. Onun eserleri 1956 yılından başlayarak neşredilmeye başlanmış, 1990’da Cumhurbaşkanı emriyle Abdullah Kadiri isimli Cumhuriyet Devlet Ödülü tesis edilerek.1991 yılında ise Abdullah Kadri ‘ye Ali Şir Nevai isimli devlet ödülü verilmiştir. 1994 yılında bağımsızlığın üçüncü yılında “Bağımsızlık” madalyası takdim edilen Abdullah Kadiri, Özbekistan’da romanın gelişmesine önayak olan ve ilk Özbek romanı, “Geçmiş Günler”i yazan bir edebiyatçı, Türk dünyasının Rus işgali altında olmasına karşı çıkan ve Türk dünyasının birliğini ve bağımsızlığını savunan bir yazar olduğu için, Özbek Milli Edebiyatının kurucularından biri olarak kabul edilmektedir. Kendine has bir üslubu olan Kadiri’nin eserinde kısa ve öz anlatımlar, romandaki karakterler dizisi hakkında bilgi edinmeye yardım eder. Bu çalışmada ayrıca Abdullah Kâdirî üzerinde araştırmalar yapan edebiyat araştırmacıları ile Modern Özbek edebiyatındaki Abdullah Kâdirî karakteri hakkında da bilgiler verilmiş; O‘tgan Kunlar’in poetik özellikleri, ondaki kahramanların karakterleri, yazarın dil ve üslubundaki başarısının kaynakları üzerine değerlendirmeler yapılmıştır.

Article Details

Abdullah Kâdirî ve O‘tkan Kunlar (Geçmiş Günler) Romanı

Authors: Bahodir KARİM

Publisher: Türk Eğitim-Sen

Main Topics: Education

Journal: 21. Yüzyılda Eğitim Ve Toplum Eğitim Bilimleri Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 2020 Vol.9 Issue 26, pp.453-473

Document Type: Article

Publication Date: 8/2020

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000656887

Frequency: Tri-annual

pISSN: 2147-0928

Issues

Authors:

Bahodir KARİM

Publisher:

Türk Eğitim-Sen

Main Topics:

Education

Journal:

21. Yüzyılda Eğitim Ve Toplum Eğitim Bilimleri Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 2020 Vol.9 Issue 26, pp.453-473

Document Type:

Article

Publication Date:

8/2020

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000656887

Frequency:

Tri-annual

pISSN:

2147-0928