TÜRKİYE’DE CUMHURİYETİN İLANININ İRAN’DAKİ YANSIMALARI

Kamuran Karabalık

Article Details

TÜRKİYE’DE CUMHURİYETİN İLANININ İRAN’DAKİ YANSIMALARI

Authors:

Kamuran Karabalık

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Çağdaş Asya Tarihi

Journal:

Tarih İncelemeleri Dergisi Vol.38 Issue 2, pp.573-593

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2023

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001307691

pISSN:

0257-4152

Keywords:

Abstract:

 Mustafa Kemalin Millî Mücadele yıllarındaki başarıları İranda hem Rıza Hanı hem de destekçilerini derinden etkiliyordu. Rıza Han ve destekçilerine göre Mustafa Kemal, önemli bir savaş kahramanı ve komutandı. Dolayısıyla Rıza Han için Mustafa Kemal, bir rol modeldi. Mustafa Kemalin, Rıza Han üzerindeki ilk önemli etkisi cumhuriyetin ilanı konusunda görüldü. 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra gerek Mustafa Kemalin telkinleri ve gerekse İran halkı arasında Kaçar Hanedanlığına karşı duyulan hoşnutsuzluk neticesinde Rıza Han da İranda cumhuriyetin ilan edilmesi için harekete geçti. Rıza Han ve destekçilerine göre ilerleme, ancak şahlık despotizminin yıkılması neticesinde gerçekleşecekti. Bu amaçla İranda cumhuriyet lehinde kampanyalar başlatan Rıza Han; aydınlar, genç liberaller, gazeteciler ve başka birçok kesim tarafından desteklendi. Fakat Nevruz Bayramında ilan edilmesi 21 Mart 1924 planlanan cumhuriyet, ulemanın başını çektiği muhalif kesimin itirazları sonucu başarısız oldu. Muhalifler, cumhuriyetin İslama aykırı olduğunu, Rus yayılmacılığına kapı aralayacağını ve İngiliz taraftarlarının bir fikri olduğunu düşündüklerinden karşı çıktılar. Bu çalışmanın amacı, 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra İrandaki yansımalarını kaynaklar ışığında incelemektir.

 Mustafa Kemalin Millî Mücadele yıllarındaki başarıları İranda hem Rıza Hanı hem de destekçilerini derinden etkiliyordu. Rıza Han ve destekçilerine göre Mustafa Kemal, önemli bir savaş kahramanı ve komutandı. Dolayısıyla Rıza Han için Mustafa Kemal, bir rol modeldi. Mustafa Kemalin, Rıza Han üzerindeki ilk önemli etkisi cumhuriyetin ilanı konusunda görüldü. 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra gerek Mustafa Kemalin telkinleri ve gerekse İran halkı arasında Kaçar Hanedanlığına karşı duyulan hoşnutsuzluk neticesinde Rıza Han da İranda cumhuriyetin ilan edilmesi için harekete geçti. Rıza Han ve destekçilerine göre ilerleme, ancak şahlık despotizminin yıkılması neticesinde gerçekleşecekti. Bu amaçla İranda cumhuriyet lehinde kampanyalar başlatan Rıza Han; aydınlar, genç liberaller, gazeteciler ve başka birçok kesim tarafından desteklendi. Fakat Nevruz Bayramında ilan edilmesi 21 Mart 1924 planlanan cumhuriyet, ulemanın başını çektiği muhalif kesimin itirazları sonucu başarısız oldu. Muhalifler, cumhuriyetin İslama aykırı olduğunu, Rus yayılmacılığına kapı aralayacağını ve İngiliz taraftarlarının bir fikri olduğunu düşündüklerinden karşı çıktılar. Bu çalışmanın amacı, 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra İrandaki yansımalarını kaynaklar ışığında incelemektir.

 Mustafa Kemalin Millî Mücadele yıllarındaki başarıları İranda hem Rıza Hanı hem de destekçilerini derinden etkiliyordu. Rıza Han ve destekçilerine göre Mustafa Kemal, önemli bir savaş kahramanı ve komutandı. Dolayısıyla Rıza Han için Mustafa Kemal, bir rol modeldi. Mustafa Kemalin, Rıza Han üzerindeki ilk önemli etkisi cumhuriyetin ilanı konusunda görüldü. 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra gerek Mustafa Kemalin telkinleri ve gerekse İran halkı arasında Kaçar Hanedanlığına karşı duyulan hoşnutsuzluk neticesinde Rıza Han da İranda cumhuriyetin ilan edilmesi için harekete geçti. Rıza Han ve destekçilerine göre ilerleme, ancak şahlık despotizminin yıkılması neticesinde gerçekleşecekti. Bu amaçla İranda cumhuriyet lehinde kampanyalar başlatan Rıza Han; aydınlar, genç liberaller, gazeteciler ve başka birçok kesim tarafından desteklendi. Fakat Nevruz Bayramında ilan edilmesi 21 Mart 1924 planlanan cumhuriyet, ulemanın başını çektiği muhalif kesimin itirazları sonucu başarısız oldu. Muhalifler, cumhuriyetin İslama aykırı olduğunu, Rus yayılmacılığına kapı aralayacağını ve İngiliz taraftarlarının bir fikri olduğunu düşündüklerinden karşı çıktılar. Bu çalışmanın amacı, 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra İrandaki yansımalarını kaynaklar ışığında incelemektir.

 Mustafa Kemalin Millî Mücadele yıllarındaki başarıları İranda hem Rıza Hanı hem de destekçilerini derinden etkiliyordu. Rıza Han ve destekçilerine göre Mustafa Kemal, önemli bir savaş kahramanı ve komutandı. Dolayısıyla Rıza Han için Mustafa Kemal, bir rol modeldi. Mustafa Kemalin, Rıza Han üzerindeki ilk önemli etkisi cumhuriyetin ilanı konusunda görüldü. 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra gerek Mustafa Kemalin telkinleri ve gerekse İran halkı arasında Kaçar Hanedanlığına karşı duyulan hoşnutsuzluk neticesinde Rıza Han da İranda cumhuriyetin ilan edilmesi için harekete geçti. Rıza Han ve destekçilerine göre ilerleme, ancak şahlık despotizminin yıkılması neticesinde gerçekleşecekti. Bu amaçla İranda cumhuriyet lehinde kampanyalar başlatan Rıza Han; aydınlar, genç liberaller, gazeteciler ve başka birçok kesim tarafından desteklendi. Fakat Nevruz Bayramında ilan edilmesi 21 Mart 1924 planlanan cumhuriyet, ulemanın başını çektiği muhalif kesimin itirazları sonucu başarısız oldu. Muhalifler, cumhuriyetin İslama aykırı olduğunu, Rus yayılmacılığına kapı aralayacağını ve İngiliz taraftarlarının bir fikri olduğunu düşündüklerinden karşı çıktılar. Bu çalışmanın amacı, 29 Ekim 1923te Türkiyede cumhuriyet ilan edildikten sonra İrandaki yansımalarını kaynaklar ışığında incelemektir.

Article Details

TÜRKİYE’DE CUMHURİYETİN İLANININ İRAN’DAKİ YANSIMALARI

Authors:

Kamuran Karabalık

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Çağdaş Asya Tarihi

Journal:

Tarih İncelemeleri Dergisi Vol.38 Issue 2, pp.573-593

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2023

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001307691

pISSN:

0257-4152

Türkiye

İran

Mustafa Kemal

Rıza Han

Cumhuriyetin İlanı

Issues

Article Details

TÜRKİYE’DE CUMHURİYETİN İLANININ İRAN’DAKİ YANSIMALARI

Authors: Kamuran Karabalık

Publisher: Ege University

Main Topics: Çağdaş Asya Tarihi

Journal: Tarih İncelemeleri Dergisi Vol.38 Issue 2, pp.573-593

Document Type: Article

Publication Date: 12/2023

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2001307691

pISSN: 0257-4152

Türkiye

İran

Mustafa Kemal

Rıza Han

Cumhuriyetin İlanı

Issues

Authors:

Kamuran Karabalık

Publisher:

Ege University

Main Topics:

Çağdaş Asya Tarihi

Journal:

Tarih İncelemeleri Dergisi Vol.38 Issue 2, pp.573-593

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2023

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001307691

pISSN:

0257-4152