TEK PARTİ DÖNEMİNDE CHP-TAŞRA İLİŞKİLERİNE DAİR BİR ÖRNEK: TİRE’DEKİ NAKŞİBENDİ DAVASI ÜZERİNE YAZIŞMALAR (1935)

Fatih Selçuk

Article Details

TEK PARTİ DÖNEMİNDE CHP-TAŞRA İLİŞKİLERİNE DAİR BİR ÖRNEK: TİRE’DEKİ NAKŞİBENDİ DAVASI ÜZERİNE YAZIŞMALAR (1935)

Authors:

Fatih Selçuk

Publisher:

Ankara University

Main Topics:

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Journal:

Atatürk Yolu Dergisi Issue 76, pp.1-26

Document Type:

Article

Publication Date:

5/2025

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001349353

pISSN:

1303-5290

Keywords:

Abstract:

 Bu makalede tek parti döneminde Cumhuriyet Halk Partisinin CHP taşra ve taşradaki mülki idare ile olan ilişkileri İzmirin Tire ilçesi özelinde incelenmektedir. Bu inceleme 1935 yılında Tirede Nakşibendi tarikatı mensubu olduğu değerlendirilen bazı kimselerin yargılanmasına dair yazışmalara dayanmaktadır. Yazışmalar, tek parti dönemi taşrasında, özellikle de ilçe bazında parti idaresini elinde bulunduran yerel unsurun merkez karşısında belirgin bir inisiyatif alanına sahip olduğuna işaret etmektedir. Bu inisiyatif alanına dayanan yerel unsur, mensubu olduğu partinin kendisine çizdiği ilkelerin dışına çıkabilmekte ve bunu kendi yerelinin bir tür sözcüsü ve savunucu olarak yaptığını öne sürebilmektedir. Üstelik söz konusu yerel unsur, bu tutumu nedeniyle herhangi bir yaptırıma da maruz kalmamaktadır. Yazışmaların diğer bir yönü, yerelde partiyi idare eden unsurların mülki idare ile olan herhangi bir husumet, düşmanlık yahut buna benzer bir sıkıntıda parti merkezini kendi çizgisinde yönlendirerek mülki idareye karşı üstün gelebildiğine işaret etmektedir. Bu durum, özellikle ilçeler bazında parti eliyle kaleme alınan ve mülki idareyi işaret eden raporlardan kısa bir süre sonra mülki idarede yapılan değişiklikleri dikkate değer kılmaktadır. Dolayısıyla, taşrada merkezin tam olarak denetim sağlayamadığı parti idarelerinin mülki idareye üstünlük kurabildiği söylenebilir. Netice olarak, en azından 1936 yılına kadar taşrada parti ile mülki idare arasındaki uyumun arzulanan ölçüde sağlanamadığı görülebilir.

 Bu makalede tek parti döneminde Cumhuriyet Halk Partisinin CHP taşra ve taşradaki mülki idare ile olan ilişkileri İzmirin Tire ilçesi özelinde incelenmektedir. Bu inceleme 1935 yılında Tirede Nakşibendi tarikatı mensubu olduğu değerlendirilen bazı kimselerin yargılanmasına dair yazışmalara dayanmaktadır. Yazışmalar, tek parti dönemi taşrasında, özellikle de ilçe bazında parti idaresini elinde bulunduran yerel unsurun merkez karşısında belirgin bir inisiyatif alanına sahip olduğuna işaret etmektedir. Bu inisiyatif alanına dayanan yerel unsur, mensubu olduğu partinin kendisine çizdiği ilkelerin dışına çıkabilmekte ve bunu kendi yerelinin bir tür sözcüsü ve savunucu olarak yaptığını öne sürebilmektedir. Üstelik söz konusu yerel unsur, bu tutumu nedeniyle herhangi bir yaptırıma da maruz kalmamaktadır. Yazışmaların diğer bir yönü, yerelde partiyi idare eden unsurların mülki idare ile olan herhangi bir husumet, düşmanlık yahut buna benzer bir sıkıntıda parti merkezini kendi çizgisinde yönlendirerek mülki idareye karşı üstün gelebildiğine işaret etmektedir. Bu durum, özellikle ilçeler bazında parti eliyle kaleme alınan ve mülki idareyi işaret eden raporlardan kısa bir süre sonra mülki idarede yapılan değişiklikleri dikkate değer kılmaktadır. Dolayısıyla, taşrada merkezin tam olarak denetim sağlayamadığı parti idarelerinin mülki idareye üstünlük kurabildiği söylenebilir. Netice olarak, en azından 1936 yılına kadar taşrada parti ile mülki idare arasındaki uyumun arzulanan ölçüde sağlanamadığı görülebilir.

 Bu makalede tek parti döneminde Cumhuriyet Halk Partisinin CHP taşra ve taşradaki mülki idare ile olan ilişkileri İzmirin Tire ilçesi özelinde incelenmektedir. Bu inceleme 1935 yılında Tirede Nakşibendi tarikatı mensubu olduğu değerlendirilen bazı kimselerin yargılanmasına dair yazışmalara dayanmaktadır. Yazışmalar, tek parti dönemi taşrasında, özellikle de ilçe bazında parti idaresini elinde bulunduran yerel unsurun merkez karşısında belirgin bir inisiyatif alanına sahip olduğuna işaret etmektedir. Bu inisiyatif alanına dayanan yerel unsur, mensubu olduğu partinin kendisine çizdiği ilkelerin dışına çıkabilmekte ve bunu kendi yerelinin bir tür sözcüsü ve savunucu olarak yaptığını öne sürebilmektedir. Üstelik söz konusu yerel unsur, bu tutumu nedeniyle herhangi bir yaptırıma da maruz kalmamaktadır. Yazışmaların diğer bir yönü, yerelde partiyi idare eden unsurların mülki idare ile olan herhangi bir husumet, düşmanlık yahut buna benzer bir sıkıntıda parti merkezini kendi çizgisinde yönlendirerek mülki idareye karşı üstün gelebildiğine işaret etmektedir. Bu durum, özellikle ilçeler bazında parti eliyle kaleme alınan ve mülki idareyi işaret eden raporlardan kısa bir süre sonra mülki idarede yapılan değişiklikleri dikkate değer kılmaktadır. Dolayısıyla, taşrada merkezin tam olarak denetim sağlayamadığı parti idarelerinin mülki idareye üstünlük kurabildiği söylenebilir. Netice olarak, en azından 1936 yılına kadar taşrada parti ile mülki idare arasındaki uyumun arzulanan ölçüde sağlanamadığı görülebilir.

 Bu makalede tek parti döneminde Cumhuriyet Halk Partisinin CHP taşra ve taşradaki mülki idare ile olan ilişkileri İzmirin Tire ilçesi özelinde incelenmektedir. Bu inceleme 1935 yılında Tirede Nakşibendi tarikatı mensubu olduğu değerlendirilen bazı kimselerin yargılanmasına dair yazışmalara dayanmaktadır. Yazışmalar, tek parti dönemi taşrasında, özellikle de ilçe bazında parti idaresini elinde bulunduran yerel unsurun merkez karşısında belirgin bir inisiyatif alanına sahip olduğuna işaret etmektedir. Bu inisiyatif alanına dayanan yerel unsur, mensubu olduğu partinin kendisine çizdiği ilkelerin dışına çıkabilmekte ve bunu kendi yerelinin bir tür sözcüsü ve savunucu olarak yaptığını öne sürebilmektedir. Üstelik söz konusu yerel unsur, bu tutumu nedeniyle herhangi bir yaptırıma da maruz kalmamaktadır. Yazışmaların diğer bir yönü, yerelde partiyi idare eden unsurların mülki idare ile olan herhangi bir husumet, düşmanlık yahut buna benzer bir sıkıntıda parti merkezini kendi çizgisinde yönlendirerek mülki idareye karşı üstün gelebildiğine işaret etmektedir. Bu durum, özellikle ilçeler bazında parti eliyle kaleme alınan ve mülki idareyi işaret eden raporlardan kısa bir süre sonra mülki idarede yapılan değişiklikleri dikkate değer kılmaktadır. Dolayısıyla, taşrada merkezin tam olarak denetim sağlayamadığı parti idarelerinin mülki idareye üstünlük kurabildiği söylenebilir. Netice olarak, en azından 1936 yılına kadar taşrada parti ile mülki idare arasındaki uyumun arzulanan ölçüde sağlanamadığı görülebilir.

Article Details

TEK PARTİ DÖNEMİNDE CHP-TAŞRA İLİŞKİLERİNE DAİR BİR ÖRNEK: TİRE’DEKİ NAKŞİBENDİ DAVASI ÜZERİNE YAZIŞMALAR (1935)

Authors:

Fatih Selçuk

Publisher:

Ankara University

Main Topics:

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Journal:

Atatürk Yolu Dergisi Issue 76, pp.1-26

Document Type:

Article

Publication Date:

5/2025

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001349353

pISSN:

1303-5290

CHP

Cumhuriyet Halk Partisi

Tek Parti Dönemi

Taşra

Tire

Issues

Article Details

TEK PARTİ DÖNEMİNDE CHP-TAŞRA İLİŞKİLERİNE DAİR BİR ÖRNEK: TİRE’DEKİ NAKŞİBENDİ DAVASI ÜZERİNE YAZIŞMALAR (1935)

Authors: Fatih Selçuk

Publisher: Ankara University

Main Topics: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Journal: Atatürk Yolu Dergisi Issue 76, pp.1-26

Document Type: Article

Publication Date: 5/2025

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2001349353

pISSN: 1303-5290

CHP

Cumhuriyet Halk Partisi

Tek Parti Dönemi

Taşra

Tire

Issues

Authors:

Fatih Selçuk

Publisher:

Ankara University

Main Topics:

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Journal:

Atatürk Yolu Dergisi Issue 76, pp.1-26

Document Type:

Article

Publication Date:

5/2025

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001349353

pISSN:

1303-5290