Aka Gündüz’ün O Bir Devirdi Piyesinin Kurgusal Açıdan İncelenmesi

Tolga Alver

Article Details

Aka Gündüz’ün O Bir Devirdi Piyesinin Kurgusal Açıdan İncelenmesi

Authors:

Tolga Alver

Publisher:

Yakup YILMAZ

Main Topics:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Journal:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.485-494

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2023

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001305987

pISSN:

2148-7782

Keywords:

Abstract:

 Erken Cumhuriyet Dönemi yazarları arasında yer alan Aka Gündüz, roman ve hikâyelerinin yanında dönemin konjonktörüne uygun piyesler de kaleme almıştır. Mavi Yıldırım, Beyaz Kahraman, Köy Muallimi gibi piyesleri yazan Aka Gündüzün önemli piyeslerinden birisi de 1938 yılında kaleme aldığı O Bir Devirdi piyesidir. Piyeste Cumhuriyet aydını olan emekli bir başöğretmenin Kurtuluş Savaşı esnasında yaşadığı olaylar anlatılır. Eser, yazar tarafından Cumhuriyetin on beşinci yıl dönümü için yazılmış ve bu doğrultuda Cumhuriyet Halk Partisi tarafından bastırılmıştır. O Bir Devirdi piyesi bir giriş, dört perde ve dokuz tablodan oluşmaktadır. Eseri diğer dönem piyeslerinden ayıran unsur ise iç içe üç kurgudan oluşmasıdır. İlk kurgu başöğretmenin köy halkına yaptığı konuşma ile başlar. Ardından kendisine sorulan sorular üzerine esas kurguya dönülür. İkinci kurgu esas olayların anlatıldığı Kurtuluş Savaşı zamanlarıdır. Öğretmenin dönemin müftüsü ile yapmış olduğu mücadeleler okura aktarılır. Üçüncü kurgu ise ikinci kurgunun içerisine sıkıştırılmış bir tiyatro oyunudur. Oyun içinde oyun içeren üçüncü kurgu dönem piyeslerinde pek de görülmeyen bir alt kurmacayı okuyucuya sunar. Diğer taraftan Millî Mücadele dönemini kapsayan ikinci kurgu ve o kurgunun içerisine yerleştirilmiş üçüncü kurgu, dönemin yaşanmış bir olayından esinlenilmiştir. Taha Toros Arşivinden aktarılan bir gazete haberindeki olay yazar tarafından kurmaca bir metne dönüştürülmüştür. O Bir Devirdi piyesi hem üç ayrı kurgudan oluşması hem de gerçek bir olayın kurmacaya uyarlanması açısından dikkat çeken bir metindir. Bu çalışmada söz konusu piyes, kurgu açısından analiz edilecektir.

 Erken Cumhuriyet Dönemi yazarları arasında yer alan Aka Gündüz, roman ve hikâyelerinin yanında dönemin konjonktörüne uygun piyesler de kaleme almıştır. Mavi Yıldırım, Beyaz Kahraman, Köy Muallimi gibi piyesleri yazan Aka Gündüzün önemli piyeslerinden birisi de 1938 yılında kaleme aldığı O Bir Devirdi piyesidir. Piyeste Cumhuriyet aydını olan emekli bir başöğretmenin Kurtuluş Savaşı esnasında yaşadığı olaylar anlatılır. Eser, yazar tarafından Cumhuriyetin on beşinci yıl dönümü için yazılmış ve bu doğrultuda Cumhuriyet Halk Partisi tarafından bastırılmıştır. O Bir Devirdi piyesi bir giriş, dört perde ve dokuz tablodan oluşmaktadır. Eseri diğer dönem piyeslerinden ayıran unsur ise iç içe üç kurgudan oluşmasıdır. İlk kurgu başöğretmenin köy halkına yaptığı konuşma ile başlar. Ardından kendisine sorulan sorular üzerine esas kurguya dönülür. İkinci kurgu esas olayların anlatıldığı Kurtuluş Savaşı zamanlarıdır. Öğretmenin dönemin müftüsü ile yapmış olduğu mücadeleler okura aktarılır. Üçüncü kurgu ise ikinci kurgunun içerisine sıkıştırılmış bir tiyatro oyunudur. Oyun içinde oyun içeren üçüncü kurgu dönem piyeslerinde pek de görülmeyen bir alt kurmacayı okuyucuya sunar. Diğer taraftan Millî Mücadele dönemini kapsayan ikinci kurgu ve o kurgunun içerisine yerleştirilmiş üçüncü kurgu, dönemin yaşanmış bir olayından esinlenilmiştir. Taha Toros Arşivinden aktarılan bir gazete haberindeki olay yazar tarafından kurmaca bir metne dönüştürülmüştür. O Bir Devirdi piyesi hem üç ayrı kurgudan oluşması hem de gerçek bir olayın kurmacaya uyarlanması açısından dikkat çeken bir metindir. Bu çalışmada söz konusu piyes, kurgu açısından analiz edilecektir.

 Erken Cumhuriyet Dönemi yazarları arasında yer alan Aka Gündüz, roman ve hikâyelerinin yanında dönemin konjonktörüne uygun piyesler de kaleme almıştır. Mavi Yıldırım, Beyaz Kahraman, Köy Muallimi gibi piyesleri yazan Aka Gündüzün önemli piyeslerinden birisi de 1938 yılında kaleme aldığı O Bir Devirdi piyesidir. Piyeste Cumhuriyet aydını olan emekli bir başöğretmenin Kurtuluş Savaşı esnasında yaşadığı olaylar anlatılır. Eser, yazar tarafından Cumhuriyetin on beşinci yıl dönümü için yazılmış ve bu doğrultuda Cumhuriyet Halk Partisi tarafından bastırılmıştır. O Bir Devirdi piyesi bir giriş, dört perde ve dokuz tablodan oluşmaktadır. Eseri diğer dönem piyeslerinden ayıran unsur ise iç içe üç kurgudan oluşmasıdır. İlk kurgu başöğretmenin köy halkına yaptığı konuşma ile başlar. Ardından kendisine sorulan sorular üzerine esas kurguya dönülür. İkinci kurgu esas olayların anlatıldığı Kurtuluş Savaşı zamanlarıdır. Öğretmenin dönemin müftüsü ile yapmış olduğu mücadeleler okura aktarılır. Üçüncü kurgu ise ikinci kurgunun içerisine sıkıştırılmış bir tiyatro oyunudur. Oyun içinde oyun içeren üçüncü kurgu dönem piyeslerinde pek de görülmeyen bir alt kurmacayı okuyucuya sunar. Diğer taraftan Millî Mücadele dönemini kapsayan ikinci kurgu ve o kurgunun içerisine yerleştirilmiş üçüncü kurgu, dönemin yaşanmış bir olayından esinlenilmiştir. Taha Toros Arşivinden aktarılan bir gazete haberindeki olay yazar tarafından kurmaca bir metne dönüştürülmüştür. O Bir Devirdi piyesi hem üç ayrı kurgudan oluşması hem de gerçek bir olayın kurmacaya uyarlanması açısından dikkat çeken bir metindir. Bu çalışmada söz konusu piyes, kurgu açısından analiz edilecektir.

 Erken Cumhuriyet Dönemi yazarları arasında yer alan Aka Gündüz, roman ve hikâyelerinin yanında dönemin konjonktörüne uygun piyesler de kaleme almıştır. Mavi Yıldırım, Beyaz Kahraman, Köy Muallimi gibi piyesleri yazan Aka Gündüzün önemli piyeslerinden birisi de 1938 yılında kaleme aldığı O Bir Devirdi piyesidir. Piyeste Cumhuriyet aydını olan emekli bir başöğretmenin Kurtuluş Savaşı esnasında yaşadığı olaylar anlatılır. Eser, yazar tarafından Cumhuriyetin on beşinci yıl dönümü için yazılmış ve bu doğrultuda Cumhuriyet Halk Partisi tarafından bastırılmıştır. O Bir Devirdi piyesi bir giriş, dört perde ve dokuz tablodan oluşmaktadır. Eseri diğer dönem piyeslerinden ayıran unsur ise iç içe üç kurgudan oluşmasıdır. İlk kurgu başöğretmenin köy halkına yaptığı konuşma ile başlar. Ardından kendisine sorulan sorular üzerine esas kurguya dönülür. İkinci kurgu esas olayların anlatıldığı Kurtuluş Savaşı zamanlarıdır. Öğretmenin dönemin müftüsü ile yapmış olduğu mücadeleler okura aktarılır. Üçüncü kurgu ise ikinci kurgunun içerisine sıkıştırılmış bir tiyatro oyunudur. Oyun içinde oyun içeren üçüncü kurgu dönem piyeslerinde pek de görülmeyen bir alt kurmacayı okuyucuya sunar. Diğer taraftan Millî Mücadele dönemini kapsayan ikinci kurgu ve o kurgunun içerisine yerleştirilmiş üçüncü kurgu, dönemin yaşanmış bir olayından esinlenilmiştir. Taha Toros Arşivinden aktarılan bir gazete haberindeki olay yazar tarafından kurmaca bir metne dönüştürülmüştür. O Bir Devirdi piyesi hem üç ayrı kurgudan oluşması hem de gerçek bir olayın kurmacaya uyarlanması açısından dikkat çeken bir metindir. Bu çalışmada söz konusu piyes, kurgu açısından analiz edilecektir.

Article Details

Aka Gündüz’ün O Bir Devirdi Piyesinin Kurgusal Açıdan İncelenmesi

Authors:

Tolga Alver

Publisher:

Yakup YILMAZ

Main Topics:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Journal:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.485-494

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2023

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001305987

pISSN:

2148-7782

kurgu

piyes

olay

Millî mücadele

Issues

Article Details

Aka Gündüz’ün O Bir Devirdi Piyesinin Kurgusal Açıdan İncelenmesi

Authors: Tolga Alver

Publisher: Yakup YILMAZ

Main Topics: Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Journal: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.485-494

Document Type: Article

Publication Date: 12/2023

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2001305987

pISSN: 2148-7782

kurgu

piyes

olay

Millî mücadele

Issues

Authors:

Tolga Alver

Publisher:

Yakup YILMAZ

Main Topics:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Journal:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.485-494

Document Type:

Article

Publication Date:

12/2023

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2001305987

pISSN:

2148-7782