BULANCAK’TA (GİRESUN) SEL VE TAŞKIN OLAYLARINA NEDEN OLAN PAZARSUYU, İNCÜVEZ, KARA VE BULANCAK DERELERİNİN MORFOMETRİK ANALİZLERİ

Vedat AVCİ; Murat SUNKAR

Article Details

BULANCAK’TA (GİRESUN) SEL VE TAŞKIN OLAYLARINA NEDEN OLAN PAZARSUYU, İNCÜVEZ, KARA VE BULANCAK DERELERİNİN MORFOMETRİK ANALİZLERİ

Authors:

Vedat AVCİ | Murat SUNKAR

Publisher:

Fırat University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2018 Vol.28 Issue 2, pp.15-41

Document Type:

Article

Publication Date:

7/2018

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000433707

eISSN:

2149-3243

pISSN:

1300-9702

Abstract:

 


In this study, the morphometric characteristics
of the river basins causing flood and overflow in Bulancak, west of Giresun,
were evaluated. Bulancak is a settlement under the flood and overflow risk
caused by the Pazarsuyu, İncüvez, Kara and Bulancak streams, which takes its
source from the Giresun Mountains in the south. Pazarsuyu stream basin is much
wider than other rivers and the flood and overflow risk is higher. Although the
other basins have small basins, they are at risk for these streams due to the
interventions made on the stream beds. According to the data from the Disaster
and Emergency Management Authority (AFAD), nineteen floods occurred in these
river basins between 1948 and 2012. According to geomorphological observations,
with rapid population increase, the settlement was seen to expand from the
coast to the inner parts and to occupy the river valleys. The use of stream
beds in river valleys has caused narrowing of stream sections. When the
morphometric features of the basins are combined with this situation seen in
the lower basin, it has been determined that the frequency of the floods and
overflows that turn into a disorder increases. Area and relief morphometry
analyses of the basins were analyzed in order to determine the effect of geomorphological
features on flood and overflow formation in Bulancak. Drainage density, stream
frequency, basin form, length ratio and Gravelius index analyses were made to
determine the spatial morphometric properties of the four river basins. In
order to determine Relief morphometry properties, basin relief, relief ratio,
ruggedness value, Time of Concentration, hipsometric curve and integral
analyses were applied. In the analyses made using Geographic Information
Systems (GIS), Digital Elevation Model (DEM) and geology maps covering the
study area were used as basic data. According to the results of the analysis,
the drainage density, stream frequency and ruggedness of all basins are high
and basin shapes are narrow and long. Hipsometric curves and integral values
indicate that the basins are at the stage of maturity close to bloom. Incüvez
Dere and Bulancak Stream basins are seen to have higher flood and overflow
potential according to the other basins.

.

 

Bu çalışmada, Giresun batısında yer alan Bulancak’ta sel ve taşkına neden
olan akarsu havzalarının morfometrik özellikleri değerlendirilmiştir. Bulancak,
kaynağını güneydeki Giresun Dağları’ndan alan Pazarsuyu, İncüvez, Kara ve
Bulancak derelerinin neden olduğu sel ve taşkın riski altında bir yerleşmedir.
Pazarsuyu Deresi Havzası diğer akarsulara göre çok daha geniş olup sel ve
taşkın riski yüksektir. Diğer derelerin havzaları küçük olmasına rağmen dere
yataklarına yapılan müdahaleler nedeniyle bu akarsularda risklidir. Afet ve
Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) verilerine göre 1948-2012 yılları
arasında bu akarsu havzalarında 19 su baskını olayı yaşanmıştır. Jeomorfolojik gözlemlere göre hızlı nüfus artışıyla
yerleşmenin kıyıdan iç kesimlere doğru genişleyerek akarsu vadilerini işgal
ettiği görülmüştür. Akarsu vadilerinde dere yataklarının kullanılması dere
enkesitlerinin daralmasına neden olmuştur. Aşağı havzada görülen bu durum ile
havzaların morfometrik özellikleri birleştiğinde afete dönüşen sel ve
taşkınların frekansının arttığı belirlenmiştir. Bulancak’ta yaşanan sel ve taşkın oluşumunda jeomorfolojik özelliklerin
etkisini belirlemek amacıyla havzaların alansal ve relief morfometrisi analiz
edilmiştir. Dört akarsu havzasının alansal morfometrik özelliklerini belirlemek amacıyla
drenaj yoğunluğu, akarsu sıklığı, havza şekli, uzunluk oranı ve Gravelius indeks analizleri yapılmıştır. Relief
morfometrisi özelliklerini belirlemek amacıyla havza reliefi, relief oranı,
engebelilik değeri, akım toplanma zamanı, hipsometrik eğri ve integral
analizleri uygulanmıştır. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak yapılan
analizlerde inceleme alanını kapsayan Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) ve jeoloji
haritaları temel data olarak kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre tüm
havzaların drenaj yoğunluğu, akarsu sıklığı, engebelilik değeri yüksek olup,
havza şekilleri ise dar ve uzun çıkmıştır. Hipsometrik eğri ve integral değerleri
havzaların gençliğe yakın olgunluk safhasında olduğunu göstermektedir. İncüvez
Dere ve Bulancak Deresi havzalarının sel ve taşkın potansiyelinin diğer havzalara göre daha yüksek olduğu görülmüştür.

Article Details

BULANCAK’TA (GİRESUN) SEL VE TAŞKIN OLAYLARINA NEDEN OLAN PAZARSUYU, İNCÜVEZ, KARA VE BULANCAK DERELERİNİN MORFOMETRİK ANALİZLERİ

Authors: Vedat AVCİ | Murat SUNKAR

Publisher: Fırat University

Main Topics: Sociology and anthropology

Journal: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2018 Vol.28 Issue 2, pp.15-41

Document Type: Article

Publication Date: 7/2018

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000433707

eISSN: 2149-3243

pISSN: 1300-9702

Issues

Authors:

Vedat AVCİ | Murat SUNKAR

Publisher:

Fırat University

Main Topics:

Sociology and anthropology

Journal:

Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2018 Vol.28 Issue 2, pp.15-41

Document Type:

Article

Publication Date:

7/2018

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000433707

eISSN:

2149-3243

pISSN:

1300-9702