Osmanlı’da sivil mühendis yetiştirmek üzere açılan Hendese-i Mülkiye Mektebi

Şinasi ACAR; Atilla BİR; Mustafa KAÇAR

Article Details

Osmanlı’da sivil mühendis yetiştirmek üzere açılan Hendese-i Mülkiye Mektebi

Authors:

Şinasi ACAR | Atilla BİR | Mustafa KAÇAR

Publisher:

Istanbul University

Main Topics:

History

Journal:

Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science) 2016 Vol.17 Issue 2, pp.1-26

Document Type:

Article

Publication Date:

5/2016

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000561265

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2458-7982

pISSN:

1303-3123

Abstract:

 


According to the documents found in French State Achives, the first
military engineering school in Turkey was the School of Geometry (Hendese
Odasıe) which opened on 29 April 1775, at the State Maritime Arsenal
(Tersâne-i Âmire) on the Golden Horn, Istanbul. The name of this school was
changed to the School of Engineering (Mühendishâne) as from 1781 onwards.
In 1795, a new school of engineering (Mühendishane-i Cedîde) was created in
Halıcıoğlu distict to train officers in fortification and artillery. From 1806 on,
this military school became known as the Imperial Military School of
Engineering (Mühendishâne-i Berrî-i Hümâyûn). In 1793, Sultan Selim III
(reigned 1789-1807) ordered the construction of the Bombardier Barracks
(Humbaracılar Kışlası) also in Halıcıoğlu. Soon the building of the engineering
school was pulled down and a new building – which still exists – was erected
next to the Barracks. During the reign of Sultan Abdülhamid II (1876-1909), a civilian school
for engineering (Hendese-i Mülkiye Mektebi) was established in 1883. This new
school was co-administrated by the Imperial Arsenal of Ordinance and Artillery
(Tophâne-i Âmire Müşîrliği) and the Ministry of Public Works (Nâfia Nezâreti).
The school moved on 28 October 1884 to its facilities newly built at Halıcıoğlu,
behind the Imperial Military School of Engineering. This building is extant. This paper aims to shed light to the lesser known early years of the civil
school of engineering. By examining the newly found curricula for the years
1888, 1889 and 1890, the differences between the military and civil education
are compared in detail. This school which forms the nucleus of the later civil
engineering education was separated from the military administration in 1909.
The present paper also discusses the perseverance and efforts of the
administrators of the civilian school for the establishment of engineering
education. Finally, maarif medallions given to the 1st and 2nd best students as
well as the bee rosettes (Arı rozeti), the symbol of this institution, are
introduced. The fact that the early samples bear the date of 1883, proves that
engineering education in the civilian school began in 1883. 

.

 

Türkiye’deki ilk askerî mühendislik okulu Fransız devlet arşivlerinde
 yapılan araştırmalara göre 29 Nisan 1775 tarihinde, İstanbul Haliç’teki Tersânei
 Âmire’de açılmıştır ve adı Hendese Odasıdır. Bu kuruluş, 1781 yılından
 itibaren Mühendishâne olarak adlandırılmıştır. 1795 yılında, İstihkâm ve Topçu
 subaylarını yetiştirmek üzere Halıcıoğlu’nda Mühendishâne-i Cedîde kurulur.
 1806’dan sonra, bu okul, Mühendishâne-i Berrî-i Hümâyûn (İmparatorluk Kara
 Mühendislik Okulu) adını alır. Sultan III. Selim (1789-1807), yine
 Halıcıoğlu’nda, 1793 yılında Humbaracılar Kışlası’nı inşa ettirir. Bu sırada
 Mühendishâne’nin binası yıktırılır ve kışlanın sol tarafında, günümüzde halen
 mevcut olan yeni bir bina inşa edilir.
 Sultan II. Abdülhamid (1876-1909) döneminde görülen ihtiyaç üzerine
 1883 tarihinde Mühendishâne-i Berrî-i Hümâyûn bünyesinde, Tophâne-i Âmire
 Müşîrliği ve Nâfia Nezâreti’ne bağlı olarak Hendese-i Mülkiye Mektebi kurulur.
 Bu okul için Halıcıoğlu’nda, Mühendishâne’nin arka tarafında yeni bir bina inşa
 edilir. Okul, günümüzde halen mevcut olan bu yeni binaya 28 Ekim 1884
 tarihinde taşınır.
 Bu makalede az bilinen sivil mühendislik eğitiminin ilk yılları incelenmiş
 ve 1888, 1889, 1890 yıllarındaki yıllıkların içeriğinden askeri ve sivil
 mühendislik okullarında okutulan dersler karşılaştırılmıştır. Günümüzdeki sivil
 mühendislik eğitiminin nüvesini oluşturan bu okul, 1909 yılında askeriyeden
 ayrılmıştır. Makalede sivil mühendislik eğitiminin benimsenmesi hususunda
 okul yöneticilerin gösterdikleri gayretler irdelenmiş, okul birinci ve ikincisine
 verilen maarif madalyasıyla ilgili bilgiler aktarılmış, ülkemizde mühendislik
 eğitiminin simgesi haline gelen arı rozetinin ilk örnekleri tanıtılmıştır. Rozetin
 ilk örneklerinin 1883 tarihli olması, sivil mühendislik eğitiminin bu tarihte
 başlatılması gerektiğini kanıtlar.

Article Details

Osmanlı’da sivil mühendis yetiştirmek üzere açılan Hendese-i Mülkiye Mektebi

Authors: Şinasi ACAR | Atilla BİR | Mustafa KAÇAR

Publisher: Istanbul University

Main Topics: History

Journal: Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science) 2016 Vol.17 Issue 2, pp.1-26

Document Type: Article

Publication Date: 5/2016

Document Language: Turkish

Document ID (Org No.): 2000561265

Frequency: Bi-Annual

eISSN: 2458-7982

pISSN: 1303-3123

Issues

Authors:

Şinasi ACAR | Atilla BİR | Mustafa KAÇAR

Publisher:

Istanbul University

Main Topics:

History

Journal:

Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science) 2016 Vol.17 Issue 2, pp.1-26

Document Type:

Article

Publication Date:

5/2016

Document Language:

Turkish

Document ID (Org No.):

2000561265

Frequency:

Bi-Annual

eISSN:

2458-7982

pISSN:

1303-3123